परिचय

महाराष्ट्राच्या इतिहासात चालुक्य घराण्याचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. सहाव्या ते आठव्या शतकापर्यंत दख्खनच्या पठारावर राज्य करणाऱ्या या राजवटीने कला, संस्कृती आणि प्रशासनात मोलाची भर घातली.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• चालुक्य घराण्याचा संस्थापक: पुलकेशी प्रथम.
• सर्वात शक्तिशाली राजा: पुलकेशी द्वितीय.
• हर्षवर्धनाचा पराभव: नर्मदा नदीच्या काठी पुलकेशी द्वितीय याने केला.
• स्थापत्यकला: पट्टदकल, ऐहोळे आणि बादामी येथील लेणी प्रसिद्ध आहेत.
• प्रशासन: चालुक्य काळात ग्राम प्रशासन व्यवस्था अत्यंत कार्यक्षम होती.

महत्त्वाची तथ्ये

• पुलकेशी द्वितीय याच्या विजयाची माहिती 'ऐहोळे प्रशस्ती' या शिलालेखातून मिळते.
• ऐहोळे प्रशस्तीचा लेखक 'रविकृती' हा होता.
• चालुक्यांनी 'वातापी' हे शहर आपली राजधानी म्हणून विकसित केले.
• चीनी प्रवासी ह्युएन त्सांग याने पुलकेशी द्वितीयच्या काळात महाराष्ट्राला भेट दिली होती.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न