MahaExam अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्रातील प्रशासकीय विभाग आणि जिल्हे | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्रातील प्रशासकीय विभाग आणि जिल्हे

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

महाराष्ट्र राज्याची प्रशासकीय सोय म्हणून विभागणी विविध प्रशासकीय विभाग आणि जिल्ह्यांमध्ये करण्यात आली आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने जिल्ह्यांची भौगोलिक रचना, सीमा आणि वैशिष्ट्ये समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

सविस्तर माहिती

महाराष्ट्र राज्यात एकूण ६ प्रशासकीय विभाग आणि ३६ जिल्हे आहेत. प्रशासकीय विभाग: कोकण, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद), अमरावती आणि नागपूर. प्रत्येक जिल्ह्याचे मुख्यालय, क्षेत्रफळ आणि सीमा यावर आधारित प्रश्न परीक्षेत विचारले जातात.

महत्त्वाच्या संज्ञा

प्रशासकीय विभाग

राज्याचा कारभार सुलभ करण्यासाठी केलेली मोठी प्रादेशिक विभागणी.

जिल्हा

प्रशासकीय विभागांतर्गत येणारा मुख्य घटक, ज्याचे प्रमुख जिल्हाधिकारी असतात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • महाराष्ट्रात एकूण ३६ जिल्हे आहेत.
  • सर्वात मोठा जिल्हा क्षेत्रफळानुसार: अहमदनगर.
  • सर्वात लहान जिल्हा क्षेत्रफळानुसार: मुंबई शहर.
  • कोकण विभागात सर्वाधिक ७ जिल्हे आहेत.
  • छत्रपती संभाजीनगर विभागात ८ जिल्हे आहेत.

महत्त्वाची तथ्ये

  • पालघर हा महाराष्ट्रातील ३६ वा जिल्हा १ ऑगस्ट २०१४ रोजी निर्माण झाला.
  • मुंबई शहर आणि मुंबई उपनगर हे दोन जिल्हे कोकण विभागात येतात.
  • नागपूर विभागात सर्वाधिक ६ जिल्हे आहेत (विदर्भातील).
  • अमरावती विभागात ५ जिल्हे आहेत.

उदाहरणे

जिल्ह्यांची सीमा

पुणे जिल्ह्याच्या सीमा अहमदनगर, सोलापूर, सातारा, रायगड आणि ठाणे या जिल्ह्यांना लागून आहेत.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

नकाशासमोर ठेवून जिल्ह्यांचे स्थान लक्षात ठेवा.
जिल्ह्यांच्या सीमा कोणत्या राज्यांना लागून आहेत हे पाठ करा.
नवीन निर्माण झालेल्या जिल्ह्यांच्या तारखा लक्षात ठेवा.

⚠️ सामान्य चुका

मुंबई शहर आणि उपनगर यातील फरक न समजणे.
प्रशासकीय विभागातील जिल्ह्यांची संख्या चुकीची लक्षात ठेवणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. महाराष्ट्रात एकूण किती प्रशासकीय विभाग आहेत?
अ4
ब5
क6
ड7
योग्य उत्तर: क) 6

स्पष्टीकरण: महाराष्ट्रात एकूण ६ प्रशासकीय विभाग आहेत.
2. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता?
अपुणे
बअहमदनगर
कनाशिक
डगडचिरोली
योग्य उत्तर: ब) अहमदनगर

स्पष्टीकरण: अहमदनगर हा महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळाने सर्वात मोठा जिल्हा आहे.
3. पालघर जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अरायगड
बठाणे
कपालघर
डमुंबई
योग्य उत्तर: ब) ठाणे

स्पष्टीकरण: पालघर जिल्हा ठाणे जिल्ह्यातून वेगळा होऊन १ ऑगस्ट २०१४ रोजी निर्माण झाला.
4. कोकण प्रशासकीय विभागात एकूण किती जिल्हे आहेत?
अ5
ब6
क7
ड8
योग्य उत्तर: क) 7

स्पष्टीकरण: कोकण विभागात एकूण ७ जिल्हे आहेत.
5. छत्रपती संभाजीनगर प्रशासकीय विभागात किती जिल्हे आहेत?
अ6
ब7
क8
ड9
योग्य उत्तर: क) 8

स्पष्टीकरण: छत्रपती संभाजीनगर विभागात एकूण ८ जिल्हे आहेत.
6. महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा कोणता?
अमुंबई शहर
बमुंबई उपनगर
कभंडारा
डहिंगोली
योग्य उत्तर: अ) मुंबई शहर

स्पष्टीकरण: क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने मुंबई शहर हा महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा आहे.
7. नागपूर प्रशासकीय विभागात किती जिल्हे आहेत?
अ5
ब6
क7
ड8
योग्य उत्तर: ब) 6

स्पष्टीकरण: नागपूर विभागात एकूण ६ जिल्हे आहेत.
8. अमरावती प्रशासकीय विभागात किती जिल्हे आहेत?
अ4
ब5
क6
ड7
योग्य उत्तर: ब) 5

स्पष्टीकरण: अमरावती विभागात एकूण ५ जिल्हे आहेत.
9. पुणे प्रशासकीय विभागात किती जिल्हे आहेत?
अ4
ब5
क6
ड7
योग्य उत्तर: ब) 5

स्पष्टीकरण: पुणे विभागात एकूण ५ जिल्हे आहेत.
10. नाशिक प्रशासकीय विभागात किती जिल्हे आहेत?
अ4
ब5
क6
ड7
योग्य उत्तर: ब) 5

स्पष्टीकरण: नाशिक विभागात एकूण ५ जिल्हे आहेत.
11. खालीलपैकी कोणता जिल्हा कोकण विभागात येत नाही?
अपालघर
बरत्नागिरी
कसिंधुदुर्ग
डसातारा
योग्य उत्तर: ड) सातारा

स्पष्टीकरण: सातारा जिल्हा पुणे विभागात येतो.
12. गडचिरोली जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अनागपूर
बचंद्रपूर
कभंडारा
डगोंदिया
योग्य उत्तर: ब) चंद्रपूर

स्पष्टीकरण: गडचिरोली जिल्हा चंद्रपूर जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
13. लातूर जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अउस्मानाबाद
बबीड
कनांदेड
डपरभणी
योग्य उत्तर: अ) उस्मानाबाद

स्पष्टीकरण: लातूर जिल्हा उस्मानाबाद जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
14. वाशिम जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अअकोला
बबुलढाणा
कअमरावती
डयवतमाळ
योग्य उत्तर: अ) अकोला

स्पष्टीकरण: वाशिम जिल्हा अकोला जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
15. नंदुरबार जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अनाशिक
बधुळे
कजळगाव
डअहमदनगर
योग्य उत्तर: ब) धुळे

स्पष्टीकरण: नंदुरबार जिल्हा धुळे जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
16. हिंगोली जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अपरभणी
बनांदेड
कजालना
डबीड
योग्य उत्तर: अ) परभणी

स्पष्टीकरण: हिंगोली जिल्हा परभणी जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
17. गोंदिया जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अनागपूर
बभंडारा
कचंद्रपूर
डगडचिरोली
योग्य उत्तर: ब) भंडारा

स्पष्टीकरण: गोंदिया जिल्हा भंडारा जिल्ह्यातून वेगळा झाला.
18. महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्याला सर्वाधिक जिल्ह्यांच्या सीमा लागून आहेत?
अपुणे
बअहमदनगर
कनाशिक
डछत्रपती संभाजीनगर
योग्य उत्तर: ब) अहमदनगर

स्पष्टीकरण: अहमदनगर जिल्ह्याला सर्वाधिक ७ जिल्ह्यांच्या सीमा लागून आहेत.
19. खालीलपैकी कोणता जिल्हा विदर्भात येत नाही?
अनागपूर
बअमरावती
कचंद्रपूर
डनाशिक
योग्य उत्तर: ड) नाशिक

स्पष्टीकरण: नाशिक जिल्हा खानदेश/उत्तर महाराष्ट्रात येतो.
20. जालना जिल्ह्याची निर्मिती कोणत्या जिल्ह्यातून झाली?
अछत्रपती संभाजीनगर
बबीड
कपरभणी
डनांदेड
योग्य उत्तर: अ) छत्रपती संभाजीनगर

स्पष्टीकरण: जालना जिल्हा छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातून वेगळा झाला.