MahaExam अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे राज्य दिवस आणि विशेष दिनविशेष | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे राज्य दिवस आणि विशेष दिनविशेष

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

महाराष्ट्र शासनाने विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक घटनांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ काही दिवस राज्यस्तरावर साजरे करण्याचे निश्चित केले आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने हे दिवस अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.

सविस्तर माहिती

महाराष्ट्र सरकारद्वारे घोषित केलेले विशेष दिवस हे राज्याची अस्मिता, समाजसुधारकांचे कार्य आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारख्या विषयांवर आधारित आहेत. हे दिवस केवळ साजरे केले जात नाहीत, तर त्या दिवशी विविध शासकीय उपक्रम राबवले जातात.

महत्त्वाच्या संज्ञा

राज्य दिनविशेष

महाराष्ट्र शासनाने अधिकृतपणे घोषित केलेले दिवस, जे विशिष्ट सामाजिक किंवा ऐतिहासिक उद्देशाने साजरे केले जातात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • १ मे: महाराष्ट्र दिन (महाराष्ट्र राज्याची स्थापना)
  • ३ जानेवारी: बालिका दिन (सावित्रीबाई फुले जयंती)
  • १२ जानेवारी: राजमाता जिजाऊ माँसाहेब जयंती (युवा दिन)
  • २७ फेब्रुवारी: मराठी भाषा गौरव दिन (कुसुमाग्रज जयंती)
  • १५ नोव्हेंबर: बिरसा मुंडा स्मृती दिन (जनजातीय गौरव दिन)

महत्त्वाची तथ्ये

  • महाराष्ट्र राज्याची स्थापना १ मे १९६० रोजी झाली.
  • सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म ३ जानेवारी रोजी झाला, म्हणून हा दिवस बालिका दिन म्हणून साजरा होतो.
  • डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती १४ एप्रिल रोजी 'ज्ञान दिन' म्हणून साजरी केली जाते.
  • लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती १ ऑगस्ट रोजी असते.
  • २६ नोव्हेंबर हा दिवस 'संविधान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

उदाहरणे

मराठी भाषा गौरव दिन

कवी कुसुमाग्रज (वि. वा. शिरवाडकर) यांच्या जयंतीनिमित्त २७ फेब्रुवारी हा दिवस 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या जयंती आणि त्यानिमित्त साजरे होणारे दिवस यांची जोडी लावून अभ्यास करा.
महिन्यानुसार दिवसांची यादी तयार करा, यामुळे लक्षात ठेवणे सोपे जाते.
चालू घडामोडींशी संबंधित नवीन घोषित दिवसांवर लक्ष ठेवा.

⚠️ सामान्य चुका

मराठी भाषा दिन (२७ फेब्रुवारी) आणि जागतिक मातृभाषा दिन (२१ फेब्रुवारी) यात गल्लत करणे.
युवा दिन (१२ जानेवारी) आणि आंतरराष्ट्रीय युवा दिन (१२ ऑगस्ट) यात गोंधळ होणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. महाराष्ट्र दिन कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?
अ१ एप्रिल
ब१ मे
क१ जून
ड१५ ऑगस्ट
योग्य उत्तर: ब) १ मे

स्पष्टीकरण: १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली, म्हणून १ मे हा दिवस महाराष्ट्र दिन म्हणून साजरा होतो.
2. सावित्रीबाई फुले यांची जयंती कोणत्या दिवशी 'बालिका दिन' म्हणून साजरी केली जाते?
अ३ जानेवारी
ब१२ जानेवारी
क८ मार्च
ड१५ ऑगस्ट
योग्य उत्तर: अ) ३ जानेवारी

स्पष्टीकरण: सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी झाला, म्हणून हा दिवस बालिका दिन म्हणून साजरा होतो.
3. मराठी भाषा गौरव दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
अपु. ल. देशपांडे
बवि. वा. शिरवाडकर
कप्र. के. अत्रे
डवि. स. खांडेकर
योग्य उत्तर: ब) वि. वा. शिरवाडकर

स्पष्टीकरण: कवी कुसुमाग्रज म्हणजेच वि. वा. शिरवाडकर यांच्या जयंतीनिमित्त २७ फेब्रुवारी हा दिवस मराठी भाषा गौरव दिन म्हणून साजरा होतो.
4. १२ जानेवारी हा दिवस कोणाची जयंती म्हणून साजरा केला जातो?
अस्वामी विवेकानंद
बराजमाता जिजाऊ
कछत्रपती शिवाजी महाराज
डमहात्मा फुले
योग्य उत्तर: ब) राजमाता जिजाऊ

स्पष्टीकरण: १२ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्रात राजमाता जिजाऊ माँसाहेब यांची जयंती म्हणून साजरा केला जातो.
5. लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती कोणत्या दिवशी असते?
अ१ ऑगस्ट
ब१५ ऑगस्ट
क२६ जानेवारी
ड१ मे
योग्य उत्तर: अ) १ ऑगस्ट

स्पष्टीकरण: लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती १ ऑगस्ट रोजी असते.
6. संविधान दिन कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?
अ२६ जानेवारी
ब१५ ऑगस्ट
क२६ नोव्हेंबर
ड१४ एप्रिल
योग्य उत्तर: क) २६ नोव्हेंबर

स्पष्टीकरण: २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी भारतीय संविधान स्वीकारले गेले, म्हणून हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा होतो.
7. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती कोणत्या नावाने साजरी केली जाते?
अशिक्षण दिन
बज्ञान दिन
कसमता दिन
डलोकशाही दिन
योग्य उत्तर: ब) ज्ञान दिन

स्पष्टीकरण: १४ एप्रिल रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती 'ज्ञान दिन' म्हणून साजरी केली जाते.
8. महाराष्ट्र शासनाने 'जनजातीय गौरव दिन' म्हणून कोणता दिवस घोषित केला आहे?
अ१५ नोव्हेंबर
ब१५ डिसेंबर
क१५ जानेवारी
ड१५ फेब्रुवारी
योग्य उत्तर: अ) १५ नोव्हेंबर

स्पष्टीकरण: भगवान बिरसा मुंडा यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १५ नोव्हेंबर हा दिवस जनजातीय गौरव दिन म्हणून साजरा केला जातो.
9. आंतरराष्ट्रीय महिला दिन कधी साजरा केला जातो?
अ८ मार्च
ब८ एप्रिल
क८ मे
ड८ जून
योग्य उत्तर: अ) ८ मार्च

स्पष्टीकरण: ८ मार्च हा दिवस जागतिक स्तरावर महिला दिन म्हणून साजरा केला जातो.
10. महाराष्ट्र कृषी दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
अवसंतराव नाईक
बशरद पवार
कबाबुराव जगताप
डडॉ. पंजाबराव देशमुख
योग्य उत्तर: अ) वसंतराव नाईक

स्पष्टीकरण: महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्या जयंतीनिमित्त १ जुलै हा दिवस कृषी दिन म्हणून साजरा केला जातो.
11. महाराष्ट्र पोलीस स्थापना दिन कधी साजरा केला जातो?
अ१ जानेवारी
ब२ जानेवारी
क१५ ऑगस्ट
ड२६ जानेवारी
योग्य उत्तर: ब) २ जानेवारी

स्पष्टीकरण: २ जानेवारी हा दिवस महाराष्ट्र पोलीस स्थापना दिन म्हणून साजरा केला जातो.
12. छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती (तिथीनुसार) कोणत्या महिन्यात येते?
अफाल्गुन
बचैत्र
कवैशाख
डमाघ
योग्य उत्तर: अ) फाल्गुन

स्पष्टीकरण: छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जयंती फाल्गुन वद्य तृतीया या तिथीनुसार साजरी केली जाते.
13. महाराष्ट्र पर्यटन दिन कधी साजरा केला जातो?
अ२७ सप्टेंबर
ब२७ ऑक्टोबर
क२७ नोव्हेंबर
ड२७ डिसेंबर
योग्य उत्तर: अ) २७ सप्टेंबर

स्पष्टीकरण: जागतिक पर्यटन दिनासोबतच महाराष्ट्रातही २७ सप्टेंबर हा दिवस पर्यटन दिन म्हणून साजरा होतो.
14. महाराष्ट्र वन दिन कधी साजरा केला जातो?
अ१ जुलै
ब१५ ऑगस्ट
क२६ जानेवारी
ड१ मे
योग्य उत्तर: अ) १ जुलै

स्पष्टीकरण: १ जुलै हा दिवस महाराष्ट्रात वन महोत्सव किंवा वन दिन म्हणून साजरा केला जातो.
15. बालकामगार विरोधी दिन कधी साजरा केला जातो?
अ१२ जून
ब१२ मे
क१२ एप्रिल
ड१२ मार्च
योग्य उत्तर: अ) १२ जून

स्पष्टीकरण: १२ जून हा दिवस बालकामगार विरोधी दिन म्हणून पाळला जातो.
16. महाराष्ट्र माहिती तंत्रज्ञान दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
अराजीव गांधी
बअटल बिहारी वाजपेयी
कडॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम
डसॅम पित्रोदा
योग्य उत्तर: अ) राजीव गांधी

स्पष्टीकरण: २० ऑगस्ट (राजीव गांधी जयंती) हा दिवस माहिती तंत्रज्ञान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
17. जागतिक पर्यावरण दिन कधी असतो?
अ५ जून
ब५ जुलै
क५ ऑगस्ट
ड५ सप्टेंबर
योग्य उत्तर: अ) ५ जून

स्पष्टीकरण: ५ जून हा दिवस जागतिक पर्यावरण दिन म्हणून साजरा केला जातो.
18. शिक्षक दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
अडॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
बडॉ. झाकीर हुसेन
कजवाहरलाल नेहरू
डमहात्मा गांधी
योग्य उत्तर: अ) डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन

स्पष्टीकरण: ५ सप्टेंबर हा दिवस डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जयंतीनिमित्त शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो.
19. महाराष्ट्र राज्य क्रीडा दिन कोणाच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो?
अमेजर ध्यानचंद
बखाशाबा जाधव
कसचिन तेंडुलकर
डसुनील गावस्कर
योग्य उत्तर: अ) मेजर ध्यानचंद

स्पष्टीकरण: २९ ऑगस्ट हा दिवस मेजर ध्यानचंद यांच्या जयंतीनिमित्त राष्ट्रीय क्रीडा दिन म्हणून साजरा केला जातो.
20. महाराष्ट्र आरोग्य दिन कधी साजरा केला जातो?
अ७ एप्रिल
ब७ मे
क७ जून
ड७ जुलै
योग्य उत्तर: अ) ७ एप्रिल

स्पष्टीकरण: ७ एप्रिल हा दिवस जागतिक आरोग्य दिन म्हणून साजरा केला जातो.