महाराष्ट्रातील थोर शास्त्रज्ञ आणि त्यांचे योगदान | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्रातील थोर शास्त्रज्ञ आणि त्यांचे योगदान
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्राने देशाला आणि जगाला अनेक महान शास्त्रज्ञ दिले आहेत. ज्यांनी विज्ञान, तंत्रज्ञान, कृषी आणि अंतराळ संशोधनात मोलाची कामगिरी केली आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने या शास्त्रज्ञांचे कार्य आणि त्यांना मिळालेले पुरस्कार अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
अणूच्या केंद्रकातून मिळणारी ऊर्जा, ज्याचा वापर वीज निर्मिती आणि संशोधनासाठी केला जातो.
अवकाशातील ग्रह, तारे आणि विश्वाच्या उत्पत्तीचा अभ्यास करणारे शास्त्र.
महत्त्वाचे मुद्दे
- डॉ. जयंत नारळीकर हे खगोलशास्त्रज्ञ असून त्यांनी 'स्थिर अवस्था सिद्धांत' (Steady State Theory) मांडला.
- डॉ. अनिल काकोडकर यांना 'भारताचे अणुऊर्जा जनक' मानले जाते.
- डॉ. वसंतराव गोवारीकर हे 'भारताचे मिसाईल मॅन' म्हणून ओळखले जातात (अग्नी क्षेपणास्त्र विकास).
- डॉ. विजय भटकर यांना 'भारतीय सुपरकॉम्प्युटरचे जनक' म्हटले जाते (परम संगणक).
- डॉ. रघुनाथ माशेलकर हे जागतिक कीर्तीचे शास्त्रज्ञ असून त्यांनी बौद्धिक संपदा क्षेत्रात मोठे कार्य केले आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- डॉ. जयंत नारळीकर यांनी पुण्यात 'आयुका' (IUCAA) या संस्थेची स्थापना केली.
- डॉ. अनिल काकोडकर हे अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्ष होते.
- डॉ. विजय भटकर यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
- डॉ. रघुनाथ माशेलकर हे सीएसआयआर (CSIR) चे माजी महासंचालक होते.
उदाहरणे
परम संगणक
डॉ. विजय भटकर यांच्या नेतृत्वाखाली सी-डॅक (C-DAC) पुणे येथे भारताचा पहिला सुपरकॉम्प्युटर 'परम ८०००' विकसित करण्यात आला.
अग्नी क्षेपणास्त्र
डॉ. वसंतराव गोवारीकर यांनी भारताच्या क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: डॉ. विजय भटकर यांनी 'परम' ही सुपरकॉम्प्युटर मालिका विकसित केली, म्हणून त्यांना भारतीय सुपरकॉम्प्युटरचे जनक म्हणतात.
स्पष्टीकरण: डॉ. जयंत नारळीकर यांनी खगोलशास्त्राच्या संशोधनासाठी पुण्यात आयुका (IUCAA) संस्थेची स्थापना केली.
स्पष्टीकरण: डॉ. वसंतराव गोवारीकर यांनी भारताच्या क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमात, विशेषतः अग्नी क्षेपणास्त्रात मोलाचे योगदान दिले.
स्पष्टीकरण: सी-डॅक (Centre for Development of Advanced Computing) ही संस्था पुण्यात स्थित आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. अनिल काकोडकर हे प्रसिद्ध अणुऊर्जा शास्त्रज्ञ आहेत.
स्पष्टीकरण: डॉ. रघुनाथ माशेलकर हे सीएसआयआरचे माजी महासंचालक असून त्यांनी बौद्धिक संपदा क्षेत्रात मोठे कार्य केले आहे.
स्पष्टीकरण: परम ८००० हा भारताचा पहिला सुपरकॉम्प्युटर आहे जो सी-डॅकने विकसित केला.
स्पष्टीकरण: डॉ. जयंत नारळीकर यांनी फ्रेड हॉयल यांच्यासोबत मिळून 'स्थिर अवस्था सिद्धांत' (Steady State Theory) मांडला.
स्पष्टीकरण: डॉ. अनिल काकोडकर हे पोखरण अणुचाचणी प्रकल्पातील महत्त्वाचे शास्त्रज्ञ होते.
स्पष्टीकरण: डॉ. जयंत नारळीकर हे जागतिक कीर्तीचे खगोलशास्त्रज्ञ आहेत.
स्पष्टीकरण: डॉ. विजय भटकर यांना त्यांच्या विज्ञानातील योगदानाबद्दल पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
स्पष्टीकरण: CSIR म्हणजे Council of Scientific and Industrial Research.
स्पष्टीकरण: डॉ. वसंतराव गोवारीकर हे मूळचे केमिकल इंजिनिअर होते आणि त्यांनी क्षेपणास्त्र इंधनावर संशोधन केले.
स्पष्टीकरण: डॉ. अनिल काकोडकर यांनी अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्षपद भूषवले आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. रघुनाथ माशेलकर हे सीएसआयआरचे महासंचालक होते.
स्पष्टीकरण: सी-डॅक (C-DAC) या संस्थेने परम संगणक विकसित केला.
स्पष्टीकरण: डॉ. जयंत नारळीकर यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण या तिन्ही पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. अनिल काकोडकर यांना २००९ मध्ये पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
स्पष्टीकरण: डॉ. विजय भटकर यांचा जन्म अकोला जिल्ह्यातील मुरंबा येथे झाला.
स्पष्टीकरण: डॉ. अनिल काकोडकर हे अणुऊर्जा शास्त्रज्ञ आहेत, कृषी शास्त्रज्ञ नाहीत.