महाराष्ट्रातील प्रमुख साहित्यिक आणि त्यांचे योगदान | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्रातील प्रमुख साहित्यिक आणि त्यांचे योगदान
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी साहित्याचा इतिहास अत्यंत समृद्ध आहे. संत साहित्यापासून ते आधुनिक साहित्यापर्यंत अनेक दिग्गज लेखकांनी मराठी भाषेला जागतिक स्तरावर नेऊन ठेवले आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने प्रमुख साहित्यिक, त्यांची टोपणनावे आणि त्यांच्या गाजलेल्या साहित्यकृतींची माहिती असणे आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
भारतीय साहित्यातील सर्वोच्च सन्मान जो लेखकाच्या संपूर्ण साहित्य योगदानासाठी दिला जातो.
साहित्य अकादमीद्वारे दरवर्षी भारतीय भाषांमधील उत्कृष्ट साहित्यकृतींना दिला जाणारा राष्ट्रीय पुरस्कार.
महत्त्वाचे मुद्दे
- वि. स. खांडेकर यांना 'ययाती' कादंबरीसाठी १९७४ मध्ये पहिला ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
- कुसुमाग्रज (वि. वा. शिरवाडकर) यांचा जन्मदिवस २७ फेब्रुवारी 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
- पु. ल. देशपांडे यांना 'भाई' या नावाने ओळखले जाते, ते विनोदी साहित्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.
- भालचंद्र नेमाडे यांना त्यांच्या 'हिंदू: एक समृद्ध अडगळ' या कादंबरीसाठी ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
- साने गुरुजी यांनी 'श्यामची आई' हे अजरामर पुस्तक लिहिले.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठीतील पहिले ज्ञानपीठ विजेते: वि. स. खांडेकर.
- मराठीतील शेवटचे ज्ञानपीठ विजेते (आतापर्यंत): भालचंद्र नेमाडे (२०१४).
- मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळण्यासाठी अनेक साहित्यिकांचा लढा होता.
- साने गुरुजींचे पूर्ण नाव पांडुरंग सदाशिव साने आहे.
उदाहरणे
प्रमुख साहित्यिक आणि टोपणनावे
वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज), प्र. के. अत्रे (केशवकुमार), प्र. प्र. पु. ल. देशपांडे (पु. ल.), नारायण सुर्वे (कामगार कवी).
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: वि. स. खांडेकर यांना १९७४ मध्ये 'ययाती' कादंबरीसाठी पहिला ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
स्पष्टीकरण: कुसुमाग्रज यांचे पूर्ण नाव विष्णू वामन शिरवाडकर असे आहे.
स्पष्टीकरण: कुसुमाग्रज यांचा जन्मदिवस २७ फेब्रुवारी हा 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा होतो.
स्पष्टीकरण: श्यामची आई हे साने गुरुजींचे अत्यंत लोकप्रिय पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: मृत्युंजय ही कादंबरी शिवाजी सावंत यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: पु. ल. देशपांडे यांना प्रेमाने 'भाई' असे म्हटले जाते.
स्पष्टीकरण: नारायण सुर्वे यांना कामगार कवी म्हणून ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: ययाती कादंबरी वि. स. खांडेकर यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: भालचंद्र नेमाडे हे मराठीतील चौथे ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते आहेत.
स्पष्टीकरण: नटसम्राट हे प्रसिद्ध नाटक वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांनी लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: बटाट्याची चाळ हे पु. ल. देशपांडे यांचे विनोदी पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: झोंबी ही कादंबरी आनंद यादव यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: प्र. के. अत्रे हे केशवकुमार या नावाने लेखन करत असत.
स्पष्टीकरण: त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे यांना बालकवी म्हणून ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: कोसला ही प्रसिद्ध कादंबरी भालचंद्र नेमाडे यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: कृष्णाजी केशव दामले यांना मराठी कवितेचे जनक किंवा केशवसुत मानले जाते.
स्पष्टीकरण: पांगिरा ही कादंबरी विश्वास पाटील यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: बनगरवाडी ही व्यंकटेश माडगूळकर यांची प्रसिद्ध कादंबरी आहे.
स्पष्टीकरण: साहित्य अकादमी पुरस्काराची सुरुवात १९५४ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळवण्यासाठी रंगनाथ पठारे यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती नेमली होती.