महाराष्ट्रातील प्रख्यात कलावंत आणि त्यांचे योगदान | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्रातील प्रख्यात कलावंत आणि त्यांचे योगदान
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र ही कला आणि संस्कृतीची पंढरी मानली जाते. संगीत, चित्रपट, नाटक आणि चित्रकला या क्षेत्रांत महाराष्ट्रातील अनेक कलावंतांनी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लौकिक मिळवला आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने या कलावंतांचे कार्य आणि त्यांना मिळालेले पुरस्कार अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
मराठी नाटकांमध्ये गायल्या जाणाऱ्या शास्त्रीय आणि उपशास्त्रीय संगीताचा प्रकार.
दादासाहेब फाळके यांना भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक मानले जाते, कारण त्यांनी पहिला भारतीय मूकपट 'राजा हरिश्चंद्र' बनवला.
महत्त्वाचे मुद्दे
- दादासाहेब फाळके पुरस्कार हा चित्रपट क्षेत्रातील सर्वोच्च पुरस्कार आहे.
- लता मंगेशकर यांना 'भारतरत्न' आणि 'दादासाहेब फाळके' या दोन्ही पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.
- पंडित भीमसेन जोशी यांना शास्त्रीय संगीतातील योगदानाबद्दल 'भारतरत्न' मिळाला आहे.
- पु. ल. देशपांडे हे एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्व होते (लेखक, संगीतकार, नट).
महत्त्वाची तथ्ये
- पहिला दादासाहेब फाळके पुरस्कार देविका राणी यांना मिळाला.
- मराठी चित्रपटसृष्टीचे माहेरघर कोल्हापूर मानले जाते.
- बाळ गंधर्व यांचे मूळ नाव नारायण श्रीपाद राजहंस होते.
- पु. ल. देशपांडे यांना 'महाराष्ट्र भूषण' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
उदाहरणे
संगीत क्षेत्र
पंडित भीमसेन जोशी (किराणा घराणे) आणि लता मंगेशकर (गायन).
नाट्य क्षेत्र
बालगंधर्व (नारायण श्रीपाद राजहंस) यांनी स्त्री भूमिका साकारून मराठी रंगभूमी गाजवली.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: दादासाहेब फाळके यांनी १९१३ मध्ये 'राजा हरिश्चंद्र' हा पहिला भारतीय चित्रपट बनवला.
स्पष्टीकरण: पंडित भीमसेन जोशी हे किराणा घराण्याचे दिग्गज शास्त्रीय गायक होते.
स्पष्टीकरण: लता मंगेशकर यांना २००१ मध्ये भारतरत्न पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
स्पष्टीकरण: नारायण श्रीपाद राजहंस यांना बालगंधर्व या नावाने ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: पु. ल. देशपांडे यांना प्रेमाने 'भाई' असे संबोधले जाते.
स्पष्टीकरण: अमृता प्रीतम या पंजाबी लेखिका होत्या, त्यांना महाराष्ट्र भूषण मिळालेला नाही.
स्पष्टीकरण: कोल्हापूर हे मराठी चित्रपटसृष्टीचे माहेरघर मानले जाते.
स्पष्टीकरण: सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सव पुण्यात दरवर्षी आयोजित केला जातो.
स्पष्टीकरण: व्ही. शांताराम हे एक महान दिग्दर्शक आणि अभिनेते होते.
स्पष्टीकरण: हृदयनाथ मंगेशकर हे लता, आशा आणि उषा मंगेशकर यांचे धाकटे बंधू आहेत.
स्पष्टीकरण: संगीत शाकुंतल हे अण्णासाहेब किर्लोस्कर यांचे प्रसिद्ध नाटक आहे.
स्पष्टीकरण: पंडित जसराज हे मेवाती घराण्याचे शास्त्रीय गायक होते.
स्पष्टीकरण: दादासाहेब फाळके पुरस्कार हा भारतीय चित्रपट क्षेत्रातील सर्वोच्च पुरस्कार आहे.
स्पष्टीकरण: व्यक्ती आणि वल्ली हे पु. ल. देशपांडे यांचे गाजलेले पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: कमलाबाई गोखले या मराठी चित्रपटसृष्टीतील पहिल्या अभिनेत्री मानल्या जातात.
स्पष्टीकरण: पंडित भीमसेन जोशी यांना २००८ मध्ये भारतरत्न पुरस्कार मिळाला.
स्पष्टीकरण: डॉ. श्रीराम लागू यांनी नटसम्राट नाटकात गणपतराव बेलवलकर ही भूमिका अजरामर केली.
स्पष्टीकरण: प्रभात फिल्म कंपनीची स्थापना पुण्यात झाली होती.
स्पष्टीकरण: सुधीर फडके यांना 'बाबूजी' या नावाने ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: लता मंगेशकर यांना त्यांच्या सुमधुर आवाजामुळे 'गानकोकिळा' म्हटले जाते.