महाराष्ट्र विधानसभा: रचना आणि कार्यप्रणाली | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्र विधानसभा: रचना आणि कार्यप्रणाली
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र राज्याच्या विधिमंडळाचे कनिष्ठ सभागृह म्हणजे विधानसभा. लोकशाही प्रक्रियेत जनतेचे प्रतिनिधित्व करणारे हे महत्त्वाचे सभागृह आहे. भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १७० नुसार विधानसभेची रचना केली जाते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
राज्याच्या विधिमंडळाचे कनिष्ठ आणि लोकप्रिय सभागृह.
विधानसभेचा सदस्य जो विशिष्ट मतदारसंघातील जनतेचे प्रतिनिधित्व करतो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- विधानसभेची एकूण सदस्य संख्या २८८ आहे.
- सदस्य होण्यासाठी किमान वय २५ वर्षे पूर्ण असावे लागते.
- विधानसभेचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो.
- विधानसभेचे अधिवेशन बोलावण्याचा अधिकार राज्यपालांना असतो.
- धन विधेयक केवळ विधानसभेतच मांडता येते.
महत्त्वाची तथ्ये
- महाराष्ट्र विधानसभेचे पहिले अधिवेशन १ मे १९६० रोजी झाले.
- विधानसभेचे कामकाज मराठी भाषेतून चालते.
- विधानसभेचे अध्यक्ष सदस्यांमधून निवडले जातात.
- विधानसभेचे अधिवेशन वर्षातून किमान दोनदा होणे आवश्यक आहे.
उदाहरणे
निवडणूक प्रक्रिया
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मतदार गुप्त मतदानाने आपल्या मतदारसंघातील उमेदवाराला निवडून देतात.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र विधानसभेची एकूण सदस्य संख्या २८८ आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचा सदस्य होण्यासाठी किमान २५ वर्षे वय पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचा सामान्य कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे अधिवेशन बोलावण्याचा आणि स्थगित करण्याचा अधिकार राज्यपालांना असतो.
स्पष्टीकरण: धन विधेयक केवळ विधानसभेतच मांडता येते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे अध्यक्ष हे विधानसभेच्या सदस्यांमधूनच निवडले जातात.
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र राज्याची स्थापना १ मे १९६० रोजी झाली.
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र विधानसभेचे कामकाज अधिकृतपणे मराठी भाषेत चालते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्याला आमदार (MLA) असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे सदस्य जनतेद्वारे थेट निवडणुकीतून निवडले जातात.
स्पष्टीकरण: राज्यघटनेनुसार वर्षातून किमान दोनदा अधिवेशन होणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान विधानसभा अध्यक्ष भूषवतात.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचा सदस्य आपला राजीनामा विधानसभा अध्यक्षांकडे सादर करतो.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्यांची पात्रता कलम १७३ मध्ये नमूद आहे.
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र विधानसभेचे पहिले अध्यक्ष सयाजीराव सिलम हे होते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्य संख्येबाबत निर्णय घेण्याचा अधिकार संसदेला आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या बैठकीसाठी गणपूर्ती एकूण सदस्यांच्या १/१० असते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्यांना शपथ राज्यपाल किंवा त्यांनी नियुक्त केलेली व्यक्ती देते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे कामकाज विधानसभा अध्यक्षांच्या मार्गदर्शनाखाली चालते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या निवडणुका केंद्रीय निवडणूक आयोगाद्वारे घेतल्या जातात.