ऐतिहासिक विशाळगड किल्ला: अभ्यासपूर्ण माहिती | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
ऐतिहासिक विशाळगड किल्ला: अभ्यासपूर्ण माहिती
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
विशाळगड हा महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक किल्ला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या इतिहासात या किल्ल्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे, विशेषतः पावनखिंडीतील लढाईच्या संदर्भात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
डोंगरावर किंवा पर्वतावर बांधलेला किल्ला.
विशाळगडाचे प्राचीन नाव.
महत्त्वाचे मुद्दे
- विशाळगड कोल्हापूर जिल्ह्यात शाहूवाडी तालुक्यात स्थित आहे.
- छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५९ मध्ये हा किल्ला जिंकला.
- पन्हाळगड ते विशाळगड हा प्रवास ऐतिहासिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
- किल्ल्यावर हजरत मलिक रेहान यांचा दर्गा आहे.
- हा किल्ला समुद्रसपाटीपासून सुमारे ३५०० फूट उंचीवर आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- विशाळगड हा किल्ला आदिलशाहीच्या ताब्यात होता.
- या किल्ल्याला 'खेलणा' या नावानेही ओळखले जाते.
- विशाळगडावर जाण्यासाठी 'आंबा घाट' हा जवळचा मार्ग आहे.
- किल्ल्यावर अनेक प्राचीन मंदिरे आणि वास्तूंचे अवशेष आहेत.
उदाहरणे
ऐतिहासिक महत्त्व
पन्हाळगडाचा वेढा फोडून बाजीप्रभू देशपांडे यांनी घोडखिंडीत (पावनखिंड) शत्रूला रोखून धरले, जेणेकरून महाराज विशाळगडावर सुरक्षित पोहोचू शकतील.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: विशाळगड कोल्हापूर जिल्ह्यातील शाहूवाडी तालुक्यात आहे.
स्पष्टीकरण: विशाळगडाला प्राचीन काळी 'खेलणा' असे म्हटले जात असे.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराजांनी १६५९ मध्ये विशाळगड जिंकला होता.
स्पष्टीकरण: विशाळगडावर हजरत मलिक रेहान मीर साहेब यांचा दर्गा आहे.
स्पष्टीकरण: पन्हाळगड ते विशाळगड प्रवासात बाजीप्रभू देशपांडे यांनी घोडखिंडीत (पावनखिंड) लढा दिला होता.
स्पष्टीकरण: विशाळगड हा डोंगरावर वसलेला असल्याने तो गिरीदुर्ग प्रकारात येतो.
स्पष्टीकरण: विशाळगड कोल्हापूर जिल्ह्यातील शाहूवाडी तालुक्यात येतो.
स्पष्टीकरण: १६५९ मध्ये जिंकल्यानंतर महाराजांनी त्याचे नाव विशाळगड ठेवले.
स्पष्टीकरण: विशाळगड सह्याद्री पर्वत रांगेत स्थित आहे.
स्पष्टीकरण: पन्हाळगडाचा वेढा फोडून महाराज विशाळगडावर पोहोचले होते.
स्पष्टीकरण: विशाळगड सुमारे ३५०० फूट उंचीवर आहे.
स्पष्टीकरण: विशाळगड आदिलशाहीच्या ताब्यात होता.
स्पष्टीकरण: विशाळगडाच्या जवळ आंबा घाट आहे.
स्पष्टीकरण: घोडखिंडीत (पावनखिंड) बाजीप्रभू देशपांडे यांनी बलिदान दिले.
स्पष्टीकरण: हजरत मलिक रेहान यांच्या दर्ग्यामुळे येथे दोन्ही धर्मांचे लोक येतात.
स्पष्टीकरण: बाजीप्रभू देशपांडे यांनी या मोहिमेत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
स्पष्टीकरण: विशाळगड कोल्हापूर जिल्ह्यात आहे.
स्पष्टीकरण: विशाळगड हे ऐतिहासिक, धोरणात्मक आणि धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे.
स्पष्टीकरण: कोल्हापूर हे मुख्य प्रशासकीय केंद्र आहे.
स्पष्टीकरण: पन्हाळगडाचा वेढा आणि पावनखिंडीची लढाई १६६० मध्ये झाली.