स्वराज्याचे पहिले तोरण: तोरणा किल्ला | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
स्वराज्याचे पहिले तोरण: तोरणा किल्ला
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
तोरणा किल्ला हा महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यात वेल्हे तालुक्यात स्थित आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी स्वराज्य स्थापनेची पहिली वीट याच किल्ल्यावर रचली, म्हणून याला 'प्रचंडगड' असेही म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
तोरणा किल्ल्याचा विस्तार मोठा असल्याने शिवाजी महाराजांनी याला दिलेले नाव.
किल्ल्याच्या तटबंदीच्या खालील सपाट भाग, जो संरक्षणासाठी वापरला जातो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- जिल्हा: पुणे, तालुका: वेल्हे.
- स्वराज्यातील पहिला किल्ला.
- किल्ल्यावर तोरणजाई देवीचे मंदिर आहे.
- समुद्रसपाटीपासून उंची १४०५ मीटर.
- किल्ल्यावर झुंजार माची आणि बुधला माची हे दोन प्रमुख भाग आहेत.
महत्त्वाची तथ्ये
- तोरणा किल्ला जिंकल्यानंतर मिळालेल्या धनातून महाराजांनी 'राजगड' किल्ल्याची उभारणी केली.
- हा किल्ला पुणे शहरापासून सुमारे ५० किमी अंतरावर आहे.
- तोरणा किल्ल्यावर अनेक प्राचीन कोरीव कामे आणि मंदिरे आहेत.
उदाहरणे
ऐतिहासिक महत्त्व
१६४६ मध्ये शिवाजी महाराजांनी आदिलशाहीच्या ताब्यात असलेला तोरणा किल्ला जिंकला आणि स्वराज्याची मुहूर्तमेढ रोवली.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्याचा विस्तार मोठा असल्याने त्याला 'प्रचंडगड' असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराजांनी १६४६ मध्ये तोरणा किल्ला जिंकून स्वराज्याचे तोरण बांधले.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ला पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे तालुक्यात आहे.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्यावर तोरणजाई देवीचे प्रसिद्ध मंदिर आहे.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्यावर झुंजार माची आणि बुधला माची हे दोन महत्त्वाचे भाग आहेत.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्यावर मिळालेल्या धनातून महाराजांनी राजगड किल्ल्याची उभारणी केली.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्याची उंची सुमारे १४०५ मीटर आहे.
स्पष्टीकरण: तोरणा हा स्वराज्यातील पहिला जिंकलेला किल्ला आहे.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ला पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे तालुक्यात येतो.
स्पष्टीकरण: किल्ल्यावर असलेल्या तोरणजाई देवीच्या नावावरून याला तोरणा हे नाव पडले.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ला सह्याद्रीच्या रांगेत स्थित आहे.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराजांनी वयाच्या १६ व्या वर्षी तोरणा किल्ला जिंकला.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्याचा विस्तार मोठा असल्याने त्याला प्रचंडगड म्हणतात.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्यावर तोरणजाई मंदिर, झुंजार माची आणि बुधला माची हे सर्व आहेत.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ला आदिलशाहीच्या ताब्यात होता.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ल्याची तटबंदी अतिशय मजबूत आणि उंच आहे.
स्पष्टीकरण: वेल्हे हे तोरणा किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेले मुख्य गाव आहे.
स्पष्टीकरण: वेल्हे मार्गे तोरणा किल्ल्यावर जाणे सर्वात सोयीचे आहे.
स्पष्टीकरण: तोरणा किल्ला स्वराज्याची पहिली वीट म्हणून ओळखला जातो.
स्पष्टीकरण: बुधला माची ही तोरणा किल्ल्याच्या उत्तर दिशेला आहे.