शिवनेरी किल्ला: ऐतिहासिक आणि भौगोलिक अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
शिवनेरी किल्ला: ऐतिहासिक आणि भौगोलिक अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
शिवनेरी किल्ला हा महाराष्ट्रातील जुन्नर (जिल्हा पुणे) येथे स्थित एक अत्यंत महत्त्वाचा ऐतिहासिक किल्ला आहे. हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराज यांचे जन्मस्थान म्हणून ओळखला जातो, त्यामुळे महाराष्ट्राच्या इतिहासात याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
पुणे जिल्ह्यातील एक ऐतिहासिक शहर, जे सातवाहन राजांची राजधानी होते.
शिवनेरी किल्ल्यावरील ग्रामदेवता, जिच्या नावाने शिवाजी महाराजांचे नाव ठेवण्यात आले.
महत्त्वाचे मुद्दे
- शिवनेरी किल्ला पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यात आहे.
- हा किल्ला सातवाहन काळापासून अस्तित्वात आहे.
- छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी झाला.
- किल्ल्यावर शिवाई देवीचे मंदिर आहे.
- किल्ल्याच्या प्रवेशद्वाराला 'महादरवाजा' म्हणतात.
महत्त्वाची तथ्ये
- शिवनेरी किल्ला हा गिरीदुर्ग प्रकारातील किल्ला आहे.
- किल्ल्यावर 'बदामी तलाव' नावाचा पाण्याचा साठा आहे.
- शिवनेरीवर शिवाजी महाराजांच्या जन्माचे स्मारक आहे.
- हा किल्ला निजामशाहीच्या ताब्यात होता, जिथे शहाजीराजे भोसले यांनी जिजाऊ साहेबांना सुरक्षित ठेवले होते.
उदाहरणे
किल्ल्याची रचना
शिवनेरी किल्ल्यावर जाण्यासाठी सात दरवाजे ओलांडावे लागतात, जे संरक्षणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे होते.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ला पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यात आहे.
स्पष्टीकरण: छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्यावर शिवाई देवीचे मंदिर आहे.
स्पष्टीकरण: डोंगरावर असलेल्या किल्ल्याला गिरीदुर्ग म्हणतात, शिवनेरी हा गिरीदुर्ग आहे.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्याची निर्मिती सातवाहन काळात झाली असावी असे मानले जाते.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्यावर बदामी तलाव आहे.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी झाला.
स्पष्टीकरण: जुन्नर हे पुणे जिल्ह्यातील एक ऐतिहासिक शहर आहे.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्याच्या मुख्य प्रवेशद्वाराला महादरवाजा म्हणतात.
स्पष्टीकरण: शहाजीराजे भोसले यांनी जिजाऊ साहेबांना सुरक्षिततेसाठी शिवनेरीवर ठेवले होते.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ला सह्याद्री डोंगररांगेत येतो.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्याचा आकार त्रिकोणी आहे.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्यावर जाण्यासाठी सात दरवाजे ओलांडावे लागतात.
स्पष्टीकरण: किल्ल्यावरील शिवाई देवीच्या नावावरून याला शिवनेरी नाव पडले.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराजांच्या जन्माच्या वेळी हा किल्ला निजामशाहीच्या ताब्यात होता.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्यावर शिवाजी महाराजांच्या जन्माचे स्मारक आहे.
स्पष्टीकरण: जुन्नर हे शहर मीना नदीच्या काठी वसलेले आहे.
स्पष्टीकरण: शिवनेरी किल्ल्याची उंची समुद्रसपाटीपासून सुमारे ३५०० फूट आहे.
स्पष्टीकरण: प्रतापगड हा सातारा जिल्ह्यात आहे.
स्पष्टीकरण: छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जन्मस्थान असल्याने शिवनेरीचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.