वारणा नदी आणि धरण प्रकल्प: अभ्यासपूर्ण माहिती | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
वारणा नदी आणि धरण प्रकल्प: अभ्यासपूर्ण माहिती
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
वारणा नदी ही कृष्णा नदीची एक महत्त्वाची उपनदी आहे. पश्चिम महाराष्ट्रातील सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांच्या विकासात वारणा नदी आणि त्यावर बांधलेल्या धरणांचा मोठा वाटा आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने या नदीचा उगम, प्रवाह आणि जलसिंचन प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
वारणा नदीवर बांधलेले मुख्य धरण, जे सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांच्या सीमेवर स्थित आहे.
चांदोली धरणाच्या जलाशयाला दिलेले नाव.
महत्त्वाचे मुद्दे
- वारणा नदी ही कृष्णा नदीची प्रमुख उपनदी आहे.
- चांदोली धरण हे वारणा नदीवरील सर्वात मोठे धरण आहे.
- हे धरण सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांच्या सीमेवर आहे.
- या प्रकल्पाचा उपयोग सिंचन आणि जलविद्युत निर्मितीसाठी केला जातो.
- चांदोली राष्ट्रीय उद्यान या धरणाच्या परिसरातच स्थित आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- वारणा नदीचा उगम सह्याद्रीतील चांदोली येथे होतो.
- चांदोली धरण हे मातीचे धरण (Earthen Dam) प्रकारात मोडते.
- या धरणाची उंची सुमारे ८१ मीटर आहे.
- वारणा नदीचा संगम कृष्णा नदीशी हरिपूर (सांगली) येथे होतो.
- चांदोली अभयारण्य हे युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांपैकी एक आहे.
उदाहरणे
सिंचन लाभ
वारणा धरणाच्या पाण्यामुळे सांगली जिल्ह्यातील शिराळा, वाळवा आणि पलूस या तालुक्यांतील शेतीला मोठा फायदा झाला आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: वारणा नदीचा उगम कोल्हापूर जिल्ह्यातील चांदोली येथे होतो.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरणाच्या जलाशयाला वसंतसागर असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: वारणा ही कृष्णा नदीची प्रमुख उपनदी आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरण कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यांच्या सीमेवर आहे.
स्पष्टीकरण: वारणा आणि कृष्णा नदीचा संगम सांगली जवळील हरिपूर येथे होतो.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरण हे प्रामुख्याने मातीचे धरण (Earthen Dam) आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली राष्ट्रीय उद्यान वारणा (चांदोली) धरणाच्या परिसरात स्थित आहे.
स्पष्टीकरण: वारणा खोरे हे ऊस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरणाची उंची सुमारे ८१ मीटर आहे.
स्पष्टीकरण: वारणा नदी सह्याद्रीतून उगम पावून पूर्वेकडे वाहते.
स्पष्टीकरण: शिराळा तालुका सांगली जिल्ह्यात असून तो वारणा नदीच्या खोऱ्यात येतो.
स्पष्टीकरण: कासारी ही वारणा नदीची एक महत्त्वाची उपनदी आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली प्रकल्प सिंचन आणि जलविद्युत अशा दोन्ही कारणांसाठी वापरला जातो, म्हणून तो बहुउद्देशीय आहे.
स्पष्टीकरण: सांगली जिल्ह्यातील औदुंबर हे वारणा नदीच्या काठावर वसलेले प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली अभयारण्याला २००४ मध्ये राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा मिळाला.
स्पष्टीकरण: वारणा नदीच्या खोऱ्यात सुपीक काळी मृदा आढळते.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरण वारणा नदीवर बांधले आहे.
स्पष्टीकरण: वारणा नदीची लांबी सुमारे १५० किमी आहे.
स्पष्टीकरण: चांदोली धरणातून निर्माण होणारी वीज महाराष्ट्र राज्य वीज वितरण कंपनीला पुरवली जाते.
स्पष्टीकरण: वारणा खोऱ्यात वारणा सहकारी साखर कारखाना आणि दूध संघाचे मोठे जाळे आहे.