महाराष्ट्रातील प्रमुख सण व उत्सव | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्रातील प्रमुख सण व उत्सव
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र हे विविधतेने नटलेले राज्य असून येथील सण-उत्सव हे सामाजिक ऐक्य, धार्मिक श्रद्धा आणि कृषी संस्कृतीचे प्रतीक आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सण आणि त्यांचे सांस्कृतिक महत्त्व समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला साजरा होणारा मराठी नववर्षाचा पहिला दिवस.
शेतकऱ्यांचा मित्र असलेल्या बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी साजरा केला जाणारा सण.
महत्त्वाचे मुद्दे
- गणेशोत्सव सार्वजनिक स्वरूपात १८९३ मध्ये लोकमान्य टिळकांनी सुरू केला.
- मकर संक्रांत हा सण सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो तेव्हा साजरा होतो.
- पोळा हा सण प्रामुख्याने विदर्भात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
- कोजागरी पौर्णिमा ही आश्विन पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
महत्त्वाची तथ्ये
- महाराष्ट्रात 'बैलपोळा' हा सण श्रावण अमावस्येला साजरा होतो.
- दिवाळी हा सण आश्विन वद्य त्रयोदशी (धनत्रयोदशी) ते कार्तिक शुद्ध द्वितीया (भाऊबीज) या काळात साजरा होतो.
- वटपौर्णिमा ही ज्येष्ठ पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
- होळी हा सण फाल्गुन पौर्णिमेला साजरा होतो.
उदाहरणे
गणेशोत्सव
भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीला गणपतीची स्थापना केली जाते आणि अनंत चतुर्दशीला विसर्जन होते.
मकर संक्रांत
या दिवशी तिळगुळ वाटून 'तिळगुळ घ्या आणि गोड बोला' असे म्हणत स्नेह वृद्धिंगत केला जातो.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: गुढीपाडवा हा चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला साजरा होतो, जो मराठी नववर्षाचा पहिला दिवस आहे.
स्पष्टीकरण: लोकमान्य टिळकांनी १८९३ मध्ये सार्वजनिक गणेशोत्सवाची सुरुवात केली.
स्पष्टीकरण: पोळा हा सण बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी साजरा केला जातो.
स्पष्टीकरण: मकर संक्रांत साधारणपणे पौष महिन्यात येते.
स्पष्टीकरण: कोजागरी पौर्णिमा आश्विन पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: वटपौर्णिमा ज्येष्ठ पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: दिवाळीची सुरुवात धनत्रयोदशीने होते.
स्पष्टीकरण: होळी फाल्गुन पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: दसरा हा आश्विन शुद्ध दशमीला साजरा होतो.
स्पष्टीकरण: भाऊबीज कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला साजरी होते.
स्पष्टीकरण: नागपंचमी श्रावण शुद्ध पंचमीला साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: रक्षाबंधन श्रावण पौर्णिमेला साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: गणेश विसर्जन अनंत चतुर्दशीला होते.
स्पष्टीकरण: पोळा हा सण विदर्भात मोठ्या प्रमाणात साजरा होतो.
स्पष्टीकरण: मकर संक्रांतीला तिळगुळ वाटण्याची प्रथा आहे.
स्पष्टीकरण: रंगपंचमी फाल्गुन वद्य पंचमीला साजरी होते.
स्पष्टीकरण: शिवजयंती १९ फेब्रुवारी रोजी साजरी केली जाते.
स्पष्टीकरण: आषाढी एकादशी आषाढ महिन्यात येते.
स्पष्टीकरण: कार्तिकी एकादशीला पंढरपूर येथे मोठी यात्रा भरते.
स्पष्टीकरण: बैलपोळा श्रावण अमावस्येला साजरा होतो.