महाराष्ट्र विधानसभा: रचना आणि कार्यप्रणाली | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्र विधानसभा: रचना आणि कार्यप्रणाली
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १७० नुसार प्रत्येक राज्यासाठी एक विधानसभा असते. महाराष्ट्र राज्याच्या विधिमंडळाचे कनिष्ठ सभागृह म्हणजे 'विधानसभा' होय. हे सभागृह जनतेचे प्रतिनिधित्व करते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
राज्याच्या विधिमंडळाचे कनिष्ठ सभागृह, ज्याचे सदस्य थेट जनतेद्वारे निवडले जातात.
सरकारचे बहुमत नाही हे सिद्ध करण्यासाठी विधानसभेत मांडला जाणारा ठराव.
महत्त्वाचे मुद्दे
- विधानसभेची कमाल सदस्य संख्या ५०० आणि किमान ६० असू शकते.
- महाराष्ट्राच्या विधानसभेची सदस्य संख्या २८८ आहे.
- सदस्य होण्यासाठी किमान वय २५ वर्षे पूर्ण असावे लागते.
- विधानसभेचे अधिवेशन बोलावण्याचा अधिकार राज्यपालांना असतो.
- धन विधेयक (Money Bill) केवळ विधानसभेतच मांडता येते.
महत्त्वाची तथ्ये
- विधानसभेच्या अध्यक्षांची निवड विधानसभेचे सदस्य स्वतःच्या सदस्यांमधून करतात.
- विधानसभेचे सदस्य 'आमदार' (Member of Legislative Assembly - MLA) म्हणून ओळखले जातात.
- विधानसभेचे पहिले अधिवेशन मुंबईत भरले होते.
- विधानसभेचे कामकाज मराठी भाषेत चालते.
उदाहरणे
निवडणूक प्रक्रिया
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत संपूर्ण राज्याचे २८८ मतदारसंघ पाडले जातात आणि प्रत्येक मतदारसंघातून एक आमदार (MLA) निवडून येतो.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र विधानसभेची एकूण सदस्य संख्या २८८ आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचा सदस्य होण्यासाठी किमान २५ वर्षे वय पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचा सामान्य कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे अधिवेशन बोलावण्याचा आणि स्थगित करण्याचा अधिकार राज्यपालांना असतो.
स्पष्टीकरण: धन विधेयक केवळ विधानसभेतच मांडता येते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे सदस्य स्वतःच्या सदस्यांमधून अध्यक्षांची निवड करतात.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे सदस्य आपला राजीनामा विधानसभा अध्यक्षांकडे सोपवतात.
स्पष्टीकरण: कलम १७० नुसार राज्यांच्या विधानसभेची रचना दिली आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे कामकाज विधानसभा अध्यक्षांच्या मार्गदर्शनाखाली चालते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्यांना आमदार (MLA) असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: राज्यपालांच्या संमतीने विधानसभा बरखास्त केली जाऊ शकते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान विधानसभा अध्यक्ष भूषवतात.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्यांची निवड जनतेद्वारे थेट निवडणुकीतून होते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेची कमाल सदस्य संख्या ५०० असू शकते.
स्पष्टीकरण: विधानसभेची किमान सदस्य संख्या ६० असावी.
स्पष्टीकरण: विधानसभेचे सदस्य जनतेचे प्रतिनिधित्व करतात.
स्पष्टीकरण: अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत विधानसभा उपाध्यक्ष कामकाज पाहतात.
स्पष्टीकरण: मतदानासाठी १८ वर्षे वय पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: विधानसभेच्या सदस्यांना राज्यपाल किंवा त्यांनी नियुक्त केलेली व्यक्ती शपथ देते.
स्पष्टीकरण: वर्षातून किमान दोनदा अधिवेशन होणे आवश्यक आहे.