भारतीय क्रीडा: एक आढावा | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतीय क्रीडा: एक आढावा
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारतीय क्रीडा क्षेत्र हे अत्यंत वैविध्यपूर्ण आहे. पारंपारिक खेळांपासून ते आधुनिक आंतरराष्ट्रीय खेळांपर्यंत भारताने जागतिक स्तरावर आपली ओळख निर्माण केली आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने भारतीय खेळाडू, पुरस्कार आणि संघटनांची माहिती असणे आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
शालेय आणि महाविद्यालयीन स्तरावर क्रीडा संस्कृती रुजवण्यासाठी भारत सरकारने सुरू केलेली योजना.
भारतातील क्रीडा क्षेत्रातील सर्वोच्च सन्मान जो उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या खेळाडूंना दिला जातो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- हॉकीचे जादूगार म्हणून मेजर ध्यानचंद यांना ओळखले जाते.
- भारतीय क्रीडा प्राधिकरण (SAI) ची स्थापना १९८४ मध्ये झाली.
- भारताचा राष्ट्रीय खेळ अधिकृतपणे कोणताही नाही, परंतु हॉकीला ऐतिहासिक महत्त्व आहे.
- नीरज चोप्रा यांनी टोकियो ऑलिम्पिकमध्ये भालाफेकीत सुवर्णपदक जिंकले.
महत्त्वाची तथ्ये
- राष्ट्रीय क्रीडा दिन २९ ऑगस्ट रोजी मेजर ध्यानचंद यांच्या जन्मदिनानिमित्त साजरा केला जातो.
- पी. व्ही. सिंधू या ऑलिम्पिकमध्ये दोन वैयक्तिक पदके जिंकणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला खेळाडू आहेत.
- भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (BCCI) ची स्थापना १९२८ मध्ये झाली.
- कुस्तीमध्ये भारताला ऑलिम्पिकमध्ये अनेक पदके मिळाली आहेत.
उदाहरणे
ऑलिम्पिक यश
अभिनव बिंद्रा यांनी २००८ च्या बीजिंग ऑलिम्पिकमध्ये नेमबाजीत भारतासाठी पहिले वैयक्तिक सुवर्णपदक जिंकले.
क्रिकेट
भारताने १९८३ आणि २०११ मध्ये एकदिवसीय क्रिकेट विश्वचषक जिंकला आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: मेजर ध्यानचंद यांचा जन्मदिवस २९ ऑगस्ट हा राष्ट्रीय क्रीडा दिन म्हणून साजरा केला जातो.
स्पष्टीकरण: मेजर ध्यानचंद यांना त्यांच्या उत्कृष्ट हॉकी कौशल्यामुळे हॉकीचे जादूगार म्हटले जाते.
स्पष्टीकरण: नीरज चोप्रा हे भालाफेक (Javelin Throw) या खेळातील प्रसिद्ध खेळाडू आहेत.
स्पष्टीकरण: अभिनव बिंद्रा यांनी २००८ च्या बीजिंग ऑलिम्पिकमध्ये नेमबाजीत सुवर्णपदक जिंकले होते.
स्पष्टीकरण: BCCI ची स्थापना १९२८ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: पी. व्ही. सिंधू या जागतिक दर्जाच्या बॅडमिंटन खेळाडू आहेत.
स्पष्टीकरण: खेलो इंडिया उपक्रम भारत सरकारच्या युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाद्वारे राबवला जातो.
स्पष्टीकरण: कपिल देव यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने १९८३ मध्ये पहिला विश्वचषक जिंकला.
स्पष्टीकरण: मेरी कोम या प्रसिद्ध भारतीय महिला बॉक्सर आहेत.
स्पष्टीकरण: मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्काराचे पूर्वीचे नाव राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार असे होते.
स्पष्टीकरण: सुशील कुमार हे कुस्तीपटू आहेत ज्यांनी ऑलिम्पिकमध्ये दोन पदके जिंकली आहेत.
स्पष्टीकरण: भारतीय क्रीडा प्राधिकरणाचे (SAI) मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.
स्पष्टीकरण: कर्णम मल्लेश्वरी या ऑलिम्पिकमध्ये पदक जिंकणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला खेळाडू आहेत (वेटलिफ्टिंग).
स्पष्टीकरण: विजेंदर सिंग हे प्रसिद्ध भारतीय बॉक्सर आहेत.
स्पष्टीकरण: पहिले आशियाई खेळ १९५१ मध्ये भारतात (नवी दिल्ली) आयोजित करण्यात आले होते.
स्पष्टीकरण: विश्वनाथन आनंद हे भारताचे महान बुद्धिबळपटू (Grandmaster) आहेत.
स्पष्टीकरण: सानिया मिर्झा या प्रसिद्ध भारतीय टेनिस खेळाडू आहेत.
स्पष्टीकरण: द्रोणाचार्य पुरस्कार क्रीडा प्रशिक्षकांना (Coaches) त्यांच्या उत्कृष्ट योगदानासाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: टोकियो २०२० ऑलिम्पिकमध्ये भारताने एकूण ७ पदके जिंकून सर्वोत्तम कामगिरी केली.
स्पष्टीकरण: बजरंग पुनिया हे भारतीय कुस्तीपटू आहेत.