भारतीय संरक्षण तंत्रज्ञान: एक अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतीय संरक्षण तंत्रज्ञान: एक अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारताचे संरक्षण तंत्रज्ञान हे देशाच्या सुरक्षेचा कणा आहे. डीआरडीओ (DRDO) आणि इतर संस्थांच्या माध्यमातून भारत स्वदेशी क्षेपणास्त्रे, विमाने आणि युद्धनौका विकसित करत आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
एक स्वयंचलित शस्त्र जे स्फोटक पदार्थ वाहून नेऊन लक्ष्यावर अचूक मारा करते.
डिफेन्स रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन, जे भारताच्या संरक्षण उपकरणांचे संशोधन करते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- अग्नी क्षेपणास्त्रे ही बॅलिस्टिक प्रकारची आहेत.
- पृथ्वी ही भारताची पहिली स्वदेशी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र प्रणाली आहे.
- ब्रह्मोस हे भारत आणि रशिया यांच्या संयुक्त विद्यमाने बनवलेले सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे.
- तेजस हे भारताचे स्वदेशी बनावटीचे हलके लढाऊ विमान (LCA) आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- भारताचे क्षेपणास्त्र कार्यक्रम डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झाला.
- आयजीएमडीपी (IGMDP) अंतर्गत ५ क्षेपणास्त्रे विकसित करण्यात आली: पृथ्वी, अग्नी, त्रिशूल, नाग आणि आकाश.
- नाग हे 'अँटी-टँक' मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र आहे.
- आकाश हे जमिनीवरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.
उदाहरणे
अग्नी-V
हे आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र (ICBM) असून याची मारक क्षमता ५००० किमी पेक्षा जास्त आहे.
आयएनएस विक्रांत
ही भारताची पहिली स्वदेशी बनावटीची विमानवाहू युद्धनौका आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांनी भारताच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमात मोलाचे योगदान दिले.
स्पष्टीकरण: ब्रह्मोस हे भारत आणि रशियाने विकसित केलेले सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: नाग हे तिसऱ्या पिढीचे अँटी-टँक मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: तेजस हे भारताचे स्वदेशी बनावटीचे हलके लढाऊ विमान (LCA) आहे.
स्पष्टीकरण: IGMDP म्हणजे Integrated Guided Missile Development Programme.
स्पष्टीकरण: अग्नी-V हे आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र असून त्याची क्षमता ५००० किमी पेक्षा जास्त आहे.
स्पष्टीकरण: आकाश हे जमिनीवरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: आयएनएस विक्रांत ही भारताची पहिली स्वदेशी विमानवाहू युद्धनौका आहे.
स्पष्टीकरण: DRDO चे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.
स्पष्टीकरण: ब्रह्मोस हे क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे, बॅलिस्टिक नाही.
स्पष्टीकरण: अस्त्र हे भारताचे स्वदेशी बनावटीचे हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: आयएनएस अरिहंत ही भारताची पहिली स्वदेशी अणुऊर्जेवर चालणारी पाणबुडी आहे.
स्पष्टीकरण: पृथ्वी-१ ची मारक क्षमता १५० किमी आहे.
स्पष्टीकरण: DRDO ची स्थापना १९५८ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: निर्भय हे भारताचे स्वदेशी सबसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: स्वाती (Swathi) हे वेपन लोकेटिंग रडार आहे.
स्पष्टीकरण: प्रहार हे जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.
स्पष्टीकरण: मार्कोस हे भारतीय नौदलाचे विशेष कमांडो फोर्स आहेत.
स्पष्टीकरण: धनुष हे पृथ्वी क्षेपणास्त्राचे नौदल स्वरूप आहे.
स्पष्टीकरण: शौर्य हे हायपरसॉनिक पृष्ठभागावरून पृष्ठभागावर मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे.