परिचय

जैवतंत्रज्ञान म्हणजे सजीव, पेशी किंवा त्यांच्या घटकांचा वापर करून मानवी कल्याणासाठी उत्पादने किंवा प्रक्रिया विकसित करण्याचे शास्त्र होय. आधुनिक युगात शेती, आरोग्य आणि पर्यावरण क्षेत्रात जैवतंत्रज्ञानाचे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• जैवतंत्रज्ञानामुळे हरित क्रांतीला गती मिळाली आहे.
• डीएनए फिंगरप्रिंटिंगचा वापर गुन्हे अन्वेषण आणि पितृत्व सिद्ध करण्यासाठी केला जातो.
• स्टेम सेल थेरपीचा वापर गंभीर आजारांच्या उपचारांसाठी केला जातो.
• पर्यावरण रक्षणासाठी जैव-उपचार (Bioremediation) तंत्रज्ञान वापरले जाते.

महत्त्वाची तथ्ये

• भारतात जैवतंत्रज्ञान विभाग (DBT) १९८६ मध्ये स्थापन झाला.
• डॉ. हरगोविंद खुराना यांनी जनुकीय कोडच्या संशोधनासाठी नोबेल पारितोषिक मिळवले.
• पहिली क्लोन केलेली सस्तन प्राणी 'डॉली' ही मेंढी होती.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न