कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डिजिटल तंत्रज्ञान | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डिजिटल तंत्रज्ञान
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
आधुनिक युगात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आणि डिजिटल तंत्रज्ञान हे प्रशासकीय आणि सामाजिक बदलांचे मुख्य घटक बनले आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने या विषयाचे मूलभूत ज्ञान असणे आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
मानवी बुद्धिमत्तेची नक्कल करणारी संगणक प्रणाली.
डेटावरून स्वतःहून शिकण्याची संगणकाची क्षमता.
इंटरनेटद्वारे सर्व्हर, स्टोरेज आणि सॉफ्टवेअर सेवा मिळवणे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- AI चे जनक जॉन मॅककार्थी यांना मानले जाते.
- मशीन लर्निंग हे AI चा एक उपसंच आहे.
- डिजिटल इंडिया मोहिमेचा उद्देश भारताला डिजिटल सक्षम करणे आहे.
- चॅटजीपीटी (ChatGPT) हे जनरेटिव्ह AI चे उदाहरण आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- भारताचे नॅशनल एआय पोर्टल 'indiaai.gov.in' आहे.
- ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान हे सुरक्षित व्यवहारांसाठी वापरले जाते.
- इंटरनेट ऑफ थिंग्ज (IoT) मुळे उपकरणे एकमेकांशी जोडली जातात.
उदाहरणे
व्हॉइस असिस्टंट
ॲलेक्सा (Alexa) आणि सिरी (Siri) हे AI आधारित व्हॉइस असिस्टंट आहेत.
ई-गव्हर्नन्स
महाराष्ट्र शासनाचे 'आपले सरकार' पोर्टल हे डिजिटल तंत्रज्ञानाचे उत्तम उदाहरण आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: जॉन मॅककार्थी यांनी १९५६ मध्ये 'Artificial Intelligence' हा शब्द प्रथम वापरला.
स्पष्टीकरण: ChatGPT हे मजकूर तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे जनरेटिव्ह AI मॉडेल आहे.
स्पष्टीकरण: IoT म्हणजे इंटरनेट ऑफ थिंग्ज, जिथे उपकरणे इंटरनेटद्वारे एकमेकांशी जोडलेली असतात.
स्पष्टीकरण: ब्लॉकचेन हे माहिती सुरक्षित आणि पारदर्शक ठेवण्यासाठी वापरले जाणारे तंत्रज्ञान आहे.
स्पष्टीकरण: मशीन लर्निंग हे एआयचा एक महत्त्वाचा भाग आहे ज्यामध्ये संगणक डेटावरून शिकतो.
स्पष्टीकरण: डिजिटल इंडिया मोहिमेची सुरुवात १ जुलै २०१५ रोजी झाली.
स्पष्टीकरण: क्लाउड कॉम्प्युटिंग म्हणजे इंटरनेटद्वारे सर्व्हर आणि स्टोरेज सेवा वापरणे.
स्पष्टीकरण: NLP म्हणजे मानवी भाषा समजून घेण्याची संगणकाची क्षमता.
स्पष्टीकरण: विंडोज ही एक ऑपरेटिंग सिस्टम आहे, सर्च इंजिन नाही.
स्पष्टीकरण: एआयचा वापर आज सर्वच क्षेत्रांत मोठ्या प्रमाणावर होत आहे.
स्पष्टीकरण: माहिती तंत्रज्ञान कायदा (IT Act) २००० हा सायबर गुन्ह्यांशी संबंधित आहे.
स्पष्टीकरण: UPI म्हणजे Unified Payment Interface.
स्पष्टीकरण: VR तंत्रज्ञानामुळे वापरकर्त्याला आभासी जगाचा अनुभव घेता येतो.
स्पष्टीकरण: मोठ्या प्रमाणावरील डेटाचे विश्लेषण करण्यासाठी बिग डेटा तंत्रज्ञान वापरतात.
स्पष्टीकरण: स्मार्ट सिटीमध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर करून पायाभूत सुविधा सुधारल्या जातात.
स्पष्टीकरण: एआय मॉडेल्सना प्रशिक्षित करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर डेटाची गरज असते.
स्पष्टीकरण: जीमेल ही ईमेल सेवा आहे, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म नाही.
स्पष्टीकरण: डिजिटल साक्षरता म्हणजे डिजिटल साधनांचा प्रभावी वापर करण्याची क्षमता.
स्पष्टीकरण: एआयचा प्रभाव सर्वच क्षेत्रांत दिसून येतो.
स्पष्टीकरण: indiaai.gov.in हे भारताचे अधिकृत एआय पोर्टल आहे.