MahaExam अभ्यास नोट्स
भारतातील प्रथम व्यक्ती आणि घटना | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
📖
TCS / IBPS व MPSC पॅटर्न परिपूर्ण नोट्स:
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
MahaExam अभ्यास नोट्स
भारतातील प्रथम व्यक्ती आणि घटना
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
📖
TCS / IBPS व MPSC पॅटर्न परिपूर्ण नोट्स:
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने 'भारतातील प्रथम' हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. विविध सरकारी परीक्षांमध्ये यावर आधारित प्रश्न विचारले जातात. या पाठात आपण भारताच्या इतिहासातील महत्त्वाच्या प्रथम व्यक्ती आणि घटनांचा आढावा घेणार आहोत.
सविस्तर माहिती
भारताच्या स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर आणि प्रजासत्ताक झाल्यानंतर विविध पदे आणि संस्थांची स्थापना झाली. या पदांवर विराजमान होणारे पहिले व्यक्ती आणि ऐतिहासिक घटनांची माहिती असणे आवश्यक आहे. हे घटक केवळ माहितीसाठी नसून ते भारताच्या प्रगतीचे टप्पे दर्शवतात.
महत्त्वाच्या संज्ञा
प्रथम राष्ट्रपती
स्वातंत्र्यानंतर भारताच्या राज्यघटनेनुसार नियुक्त झालेले पहिले घटनात्मक प्रमुख.
प्रथम महिला पंतप्रधान
भारताच्या इतिहासात पंतप्रधान पदावर विराजमान झालेली पहिली महिला.
महत्त्वाचे मुद्दे
- भारताचे पहिले राष्ट्रपती: डॉ. राजेंद्र प्रसाद.
- भारताचे पहिले पंतप्रधान: पंडित जवाहरलाल नेहरू.
- भारताचे पहिले उपपंतप्रधान: सरदार वल्लभभाई पटेल.
- भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त: सुकुमार सेन.
- भारताचे पहिले अंतराळवीर: राकेश शर्मा.
महत्त्वाची तथ्ये
- पहिले भारतीय अंतराळवीर: राकेश शर्मा (१९८४).
- पहिले भारतीय आयसीएस अधिकारी: सत्येंद्रनाथ टागोर.
- पहिले भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश: एच. जे. कनिया.
- पहिले भारतीय ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेते (वैयक्तिक): अभिनव बिंद्रा.
उदाहरणे
प्रथम महिला राज्यपाल
सरोजिनी नायडू या उत्तर प्रदेश राज्याच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होत्या.
प्रथम नोबेल विजेते
रवींद्रनाथ टागोर यांना १९१३ मध्ये साहित्यासाठी पहिले नोबेल पारितोषिक मिळाले.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
प्रथम व्यक्ती आणि प्रथम महिला यांची यादी स्वतंत्रपणे करा.
महत्त्वाच्या घटनांची वर्षे लक्षात ठेवा.
नियमित उजळणी करा कारण यात गोंधळ होण्याची शक्यता असते.
⚠️ सामान्य चुका
पहिले राष्ट्रपती आणि पहिले पंतप्रधान यांच्यात गोंधळ करणे.
स्वतंत्र भारताचे पहिले गव्हर्नर जनरल आणि पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल यातील फरक न समजणे.
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
1. भारताचे पहिले राष्ट्रपती कोण होते?
अडॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
बडॉ. राजेंद्र प्रसाद
कपंडित जवाहरलाल नेहरू
डसरदार वल्लभभाई पटेल
योग्य उत्तर: ब) डॉ. राजेंद्र प्रसाद
स्पष्टीकरण: डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे भारताचे पहिले राष्ट्रपती होते.
स्पष्टीकरण: डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे भारताचे पहिले राष्ट्रपती होते.
2. भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान कोण होत्या?
अप्रतिभा पाटील
बसरोजिनी नायडू
कइंदिरा गांधी
डसुचेता कृपलानी
योग्य उत्तर: क) इंदिरा गांधी
स्पष्टीकरण: इंदिरा गांधी या भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान होत्या.
स्पष्टीकरण: इंदिरा गांधी या भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान होत्या.
3. भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त कोण होते?
असुकुमार सेन
बटी. एन. शेषन
कसुनील अरोरा
डके. व्ही. के. सुंदरम
योग्य उत्तर: अ) सुकुमार सेन
स्पष्टीकरण: सुकुमार सेन हे भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त होते.
स्पष्टीकरण: सुकुमार सेन हे भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त होते.
4. भारताचे पहिले अंतराळवीर कोण आहेत?
अकल्पना चावला
बराकेश शर्मा
कसुनीता विल्यम्स
डविक्रम साराभाई
योग्य उत्तर: ब) राकेश शर्मा
स्पष्टीकरण: राकेश शर्मा हे अंतराळात जाणारे पहिले भारतीय आहेत.
स्पष्टीकरण: राकेश शर्मा हे अंतराळात जाणारे पहिले भारतीय आहेत.
5. भारताचे पहिले उपपंतप्रधान कोण होते?
अमोरारजी देसाई
बजगजीवन राम
कसरदार वल्लभभाई पटेल
डचौधरी चरण सिंग
योग्य उत्तर: क) सरदार वल्लभभाई पटेल
स्पष्टीकरण: सरदार वल्लभभाई पटेल हे भारताचे पहिले उपपंतप्रधान होते.
स्पष्टीकरण: सरदार वल्लभभाई पटेल हे भारताचे पहिले उपपंतप्रधान होते.
6. भारताचे पहिले सरन्यायाधीश कोण होते?
अएम. पतंजली शास्त्री
बएच. जे. कनिया
कमेहेरचंद महाजन
डबी. के. मुखर्जी
योग्य उत्तर: ब) एच. जे. कनिया
स्पष्टीकरण: एच. जे. कनिया हे भारताचे पहिले सरन्यायाधीश होते.
स्पष्टीकरण: एच. जे. कनिया हे भारताचे पहिले सरन्यायाधीश होते.
7. भारतातील पहिली महिला राज्यपाल कोण होती?
अविजयलक्ष्मी पंडित
बसरोजिनी नायडू
कपद्मजा नायडू
डसुचेता कृपलानी
योग्य उत्तर: ब) सरोजिनी नायडू
स्पष्टीकरण: सरोजिनी नायडू या उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होत्या.
स्पष्टीकरण: सरोजिनी नायडू या उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होत्या.
8. भारताचे पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल कोण होते?
असी. राजगोपालाचारी
बलॉर्ड माउंटबॅटन
कडॉ. राजेंद्र प्रसाद
डजवाहरलाल नेहरू
योग्य उत्तर: अ) सी. राजगोपालाचारी
स्पष्टीकरण: सी. राजगोपालाचारी हे स्वतंत्र भारताचे पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल होते.
स्पष्टीकरण: सी. राजगोपालाचारी हे स्वतंत्र भारताचे पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल होते.
9. भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री कोण होते?
अडॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
बमौलाना अबुल कलाम आझाद
कसरदार पटेल
डजवाहरलाल नेहरू
योग्य उत्तर: ब) मौलाना अबुल कलाम आझाद
स्पष्टीकरण: मौलाना अबुल कलाम आझाद हे भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री होते.
स्पष्टीकरण: मौलाना अबुल कलाम आझाद हे भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री होते.
10. भारतातील पहिली महिला मुख्यमंत्री कोण होती?
असरोजिनी नायडू
बसुचेता कृपलानी
कजयललिता
डममता बॅनर्जी
योग्य उत्तर: ब) सुचेता कृपलानी
स्पष्टीकरण: सुचेता कृपलानी या उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री होत्या.
स्पष्टीकरण: सुचेता कृपलानी या उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री होत्या.
11. भारताचे पहिले रेल्वे मंत्री कोण होते?
अजॉन मथाई
बलाल बहादूर शास्त्री
कगोपालस्वामी अय्यंगार
डजगजीवन राम
योग्य उत्तर: अ) जॉन मथाई
स्पष्टीकरण: जॉन मथाई हे स्वतंत्र भारताचे पहिले रेल्वे मंत्री होते.
स्पष्टीकरण: जॉन मथाई हे स्वतंत्र भारताचे पहिले रेल्वे मंत्री होते.
12. भारताचे पहिले अर्थमंत्री कोण होते?
अआर. के. षण्मुखम चेट्टी
बजॉन मथाई
कसी. डी. देशमुख
डटी. टी. कृष्णमाचारी
योग्य उत्तर: अ) आर. के. षण्मुखम चेट्टी
स्पष्टीकरण: आर. के. षण्मुखम चेट्टी हे भारताचे पहिले अर्थमंत्री होते.
स्पष्टीकरण: आर. के. षण्मुखम चेट्टी हे भारताचे पहिले अर्थमंत्री होते.
13. भारताचे पहिले संरक्षण मंत्री कोण होते?
असरदार बलदेव सिंग
बकैलासनाथ काटजू
कव्ही. के. कृष्ण मेनन
डयशवंतराव चव्हाण
योग्य उत्तर: अ) सरदार बलदेव सिंग
स्पष्टीकरण: सरदार बलदेव सिंग हे भारताचे पहिले संरक्षण मंत्री होते.
स्पष्टीकरण: सरदार बलदेव सिंग हे भारताचे पहिले संरक्षण मंत्री होते.
14. भारताचे पहिले आरोग्य मंत्री कोण होते?
अराजकुमारी अमृत कौर
बसुचेता कृपलानी
कविजयलक्ष्मी पंडित
डसरोजिनी नायडू
योग्य उत्तर: अ) राजकुमारी अमृत कौर
स्पष्टीकरण: राजकुमारी अमृत कौर या भारताच्या पहिल्या आरोग्य मंत्री होत्या.
स्पष्टीकरण: राजकुमारी अमृत कौर या भारताच्या पहिल्या आरोग्य मंत्री होत्या.
15. भारताचे पहिले कायदेमंत्री कोण होते?
अजवाहरलाल नेहरू
बडॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
कसरदार पटेल
डके. एम. मुन्शी
योग्य उत्तर: ब) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे भारताचे पहिले कायदेमंत्री होते.
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे भारताचे पहिले कायदेमंत्री होते.
16. भारताचे पहिले गृहमंत्री कोण होते?
अजवाहरलाल नेहरू
बसरदार वल्लभभाई पटेल
कगोविंद वल्लभ पंत
डलाल बहादूर शास्त्री
योग्य उत्तर: ब) सरदार वल्लभभाई पटेल
स्पष्टीकरण: सरदार वल्लभभाई पटेल हे भारताचे पहिले गृहमंत्री होते.
स्पष्टीकरण: सरदार वल्लभभाई पटेल हे भारताचे पहिले गृहमंत्री होते.
17. भारताचे पहिले परराष्ट्र मंत्री कोण होते?
अजवाहरलाल नेहरू
बसरदार पटेल
कगुलझारीलाल नंदा
डलाल बहादूर शास्त्री
योग्य उत्तर: अ) जवाहरलाल नेहरू
स्पष्टीकरण: पंडित जवाहरलाल नेहरू हे भारताचे पहिले परराष्ट्र मंत्री होते.
स्पष्टीकरण: पंडित जवाहरलाल नेहरू हे भारताचे पहिले परराष्ट्र मंत्री होते.
18. भारताचे पहिले लोकसभेचे अध्यक्ष कोण होते?
अएम. ए. अय्यंगार
बजी. व्ही. मावळणकर
कहुकूम सिंग
डनीलम संजीव रेड्डी
योग्य उत्तर: ब) जी. व्ही. मावळणकर
स्पष्टीकरण: जी. व्ही. मावळणकर हे लोकसभेचे पहिले अध्यक्ष होते.
स्पष्टीकरण: जी. व्ही. मावळणकर हे लोकसभेचे पहिले अध्यक्ष होते.
19. भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती कोण होते?
अडॉ. झाकीर हुसेन
बव्ही. व्ही. गिरी
कडॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
डजी. एस. पाठक
योग्य उत्तर: क) डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
स्पष्टीकरण: डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन हे भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती होते.
स्पष्टीकरण: डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन हे भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती होते.
20. भारताचे पहिले भारतीय आयसीएस अधिकारी कोण होते?
असुभाषचंद्र बोस
बसत्येंद्रनाथ टागोर
कसुरेंद्रनाथ बॅनर्जी
डआर. सी. दत्त
योग्य उत्तर: ब) सत्येंद्रनाथ टागोर
स्पष्टीकरण: सत्येंद्रनाथ टागोर हे पहिले भारतीय आयसीएस अधिकारी होते.
स्पष्टीकरण: सत्येंद्रनाथ टागोर हे पहिले भारतीय आयसीएस अधिकारी होते.