परिचय

मध्ययुगीन काळात भारतीय समाजात पसरलेल्या कर्मकांड आणि जातीभेदाच्या विरोधात भक्ती चळवळ ही एक महत्त्वाची सामाजिक आणि धार्मिक क्रांती होती. या चळवळीने ईश्वराची भक्ती ही केवळ उच्चवर्णीयांची मक्तेदारी नसून ती सर्वांसाठी खुली आहे, हा विचार मांडला.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• भक्ती चळवळीने जातीभेदाला विरोध केला.
• संतांनी संस्कृतऐवजी लोकभाषेतून (मराठी, हिंदी, बंगाली) उपदेश केला.
• ईश्वराची भक्ती करण्यासाठी मध्यस्थाची (पुरोहिताची) गरज नाही, असे मानले गेले.
• मानवतावाद आणि सामाजिक समता हे या चळवळीचे मुख्य आधार होते.
• महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदाय हा भक्ती चळवळीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

महत्त्वाची तथ्ये

• भक्ती चळवळीचा उगम दक्षिण भारतात झाला.
• रामानुजाचार्य हे भक्ती चळवळीचे उत्तर भारतात प्रसार करणारे प्रमुख संत मानले जातात.
• चैतन्य महाप्रभू यांनी बंगालमध्ये कृष्ण भक्तीचा प्रसार केला.
• गुरु नानक देव यांनी शीख धर्माची स्थापना केली.
• संत तुकाराम हे वारकरी संप्रदायातील अत्यंत लोकप्रिय संत होते.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न