परिचय

नद्यांवर बांधलेली धरणे ही केवळ पाणी साठवण्याची ठिकाणे नसून ती सिंचन, वीज निर्मिती, पूर नियंत्रण आणि मत्स्यव्यवसायासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने भारतातील आणि विशेषतः महाराष्ट्रातील प्रमुख प्रकल्पांची माहिती असणे आवश्यक आहे.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• भाक्रा-नांगल प्रकल्प हा भारतातील सर्वात मोठा बहुउद्देशीय प्रकल्प आहे.
• हिराकुड धरण हे जगातील सर्वात लांब मातीचे धरण आहे.
• महाराष्ट्रातील जायकवाडी प्रकल्प हा गोदावरी नदीवर असून तो 'नाथसागर' म्हणून ओळखला जातो.
• कोयना धरण हे महाराष्ट्राची 'भाग्यलक्ष्मी' मानले जाते, कारण येथून सर्वाधिक जलविद्युत निर्मिती होते.

महत्त्वाची तथ्ये

• टिहरी धरण हे भारतातील सर्वात उंच धरण आहे (भागीरथी नदी).
• नागार्जुन सागर प्रकल्प कृष्णा नदीवर तेलंगणा-आंध्र प्रदेश सीमेवर आहे.
• उजनी धरण भीमा नदीवर सोलापूर जिल्ह्यात आहे.
• राधानगरी धरण भोगावती नदीवर कोल्हापूर जिल्ह्यात आहे.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न