दैनंदिन जीवनातील विज्ञान: एक अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
दैनंदिन जीवनातील विज्ञान: एक अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
आपल्या सभोवतालच्या जगात घडणाऱ्या अनेक घटनांमागे विज्ञानाचे नियम असतात. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने दैनंदिन जीवनातील विज्ञानाचे ज्ञान असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या पदार्थांची चव आंबट असते आणि जे निळ्या लिटमसचा रंग लाल करतात.
ज्या पदार्थांची चव तुरट असते आणि जे लाल लिटमसचा रंग निळा करतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- स्वयंपाकाच्या गॅसमध्ये (LPG) गळती ओळखण्यासाठी 'इथिल मर्कॅप्टन' हे रसायन मिसळले जाते.
- मानवी शरीराचे सामान्य तापमान ३७ अंश सेल्सिअस असते.
- पाण्याचे शुद्धीकरण करण्यासाठी क्लोरीनचा वापर केला जातो.
- हवेमध्ये नायट्रोजनचे प्रमाण सर्वाधिक (सुमारे ७८%) असते.
महत्त्वाची तथ्ये
- लिंबूमध्ये सायट्रिक ॲसिड असते.
- हडडांच्या मजबुतीसाठी कॅल्शियम आणि फॉस्फरस आवश्यक असतात.
- विद्युत बल्बमध्ये टंगस्टन धातूचा वापर केला जातो.
- रक्ताचा गट शोधण्याचे श्रेय कार्ल लँडस्टाइनर यांना जाते.
उदाहरणे
दूध दह्यात रूपांतरित होणे
हे लॅक्टोबॅसिलस जीवाणूंमुळे होणारे रासायनिक बदल आहे.
आरशातील प्रतिबिंब
हे प्रकाशाच्या परावर्तनाचे (Reflection) उदाहरण आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: इथिल मर्कॅप्टनच्या तीव्र वासामुळे गॅस गळती सहज ओळखता येते.
स्पष्टीकरण: लिंबूवर्गीय फळांमध्ये सायट्रिक ॲसिड असते.
स्पष्टीकरण: यकृत (Liver) ही मानवी शरीरातील सर्वात मोठी ग्रंथी आहे.
स्पष्टीकरण: टंगस्टनचा द्रवणांक उच्च असल्याने बल्बमध्ये वापरतात.
स्पष्टीकरण: वातावरणात नायट्रोजनचे प्रमाण ७८% आहे.
स्पष्टीकरण: पाणी हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनच्या संयोगातून बनते (H2O).
स्पष्टीकरण: हिमोग्लोबिनमध्ये लोह (Iron) हा मुख्य घटक असतो.
स्पष्टीकरण: घन पदार्थांमध्ये ध्वनीचा वेग सर्वाधिक असतो.
स्पष्टीकरण: सूर्यप्रकाश पृथ्वीवर येण्यास सुमारे ८ मिनिटे २० सेकंद लागतात.
स्पष्टीकरण: जीवनसत्व 'अ' च्या अभावामुळे रातांधळेपणा होतो.
स्पष्टीकरण: शुद्ध पाणी उदासीन असते, त्याचा pH ७ असतो.
स्पष्टीकरण: ही अवस्थांतर प्रक्रिया आहे, म्हणून हा भौतिक बदल आहे.
स्पष्टीकरण: प्रौढ मानवी शरीरात २०६ हाडे असतात.
स्पष्टीकरण: वनस्पती अन्नासाठी कार्बन डायऑक्साइड वापरतात.
स्पष्टीकरण: विल्यम रॉन्टजेन यांनी क्ष-किरणांचा शोध लावला.
स्पष्टीकरण: हे कायमस्वरूपी रासायनिक बदल आहे.
स्पष्टीकरण: मानवी रक्त किंचित आम्लारीधर्मी असून त्याचा pH ७.४ असतो.
स्पष्टीकरण: सोडियम हा मऊ धातू असल्याने चाकूने कापता येतो.
स्पष्टीकरण: विद्युत प्रवाह अँपिअरमध्ये मोजतात.
स्पष्टीकरण: पृष्ठभागावरील ताणामुळे (Surface Tension) थेंब गोल होतात.