परिचय

भारतीय संविधानात नागरिकांच्या हक्कांसोबतच त्यांच्या काही कर्तव्यांचाही समावेश करण्यात आला आहे. ही कर्तव्ये देशाप्रती आपली जबाबदारी दर्शवतात.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• ही कर्तव्ये रशियन (तत्कालीन सोव्हिएत युनियन) संविधानातून घेतली आहेत.
• ही कर्तव्ये केवळ भारतीय नागरिकांना लागू आहेत, परदेशी नागरिकांना नाहीत.
• ही कर्तव्ये न्यायप्रविष्ट (Justiciable) नाहीत, म्हणजे त्यांच्या उल्लंघनासाठी थेट न्यायालयात जाता येत नाही.
• कलम ५१-अ मध्ये एकूण ११ कर्तव्यांचा समावेश आहे.

महत्त्वाची तथ्ये

• स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशीनुसार मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश झाला.
• ४२ वी घटनादुरुस्ती १९७६ मध्ये झाली.
• ११ वे कर्तव्य ६ ते १४ वयोगटातील मुलांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे हे आहे.
• मूलभूत कर्तव्ये ही 'नैतिक' आणि 'नागरी' अशा दोन प्रकारात विभागली जातात.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न