परिचय

परिसंस्था म्हणजे सजीव आणि निर्जीव घटक यांच्यातील परस्परसंबंधांचा अभ्यास होय. निसर्गातील ऊर्जेचा प्रवाह आणि पोषक द्रव्यांचे चक्र समजून घेण्यासाठी परिसंस्थेचा अभ्यास अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• परिसंस्थेचे दोन मुख्य घटक: जैविक (Biotic) आणि अजैविक (Abiotic).
• ऊर्जेचा प्रवाह नेहमी एकदिशीय (Unidirectional) असतो.
• अन्नसाखळीमध्ये ऊर्जेचा ऱ्हास होतो (१० टक्के नियम).
• परिसंस्थेचे प्रकार: नैसर्गिक (जंगल, तलाव) आणि कृत्रिम (शेती, मत्स्यालय).

महत्त्वाची तथ्ये

• परिसंस्था (Ecosystem) हा शब्द ए.जी. टॅन्सले यांनी १९३५ मध्ये मांडला.
• पृथ्वीवरील सर्वात मोठी परिसंस्था म्हणजे 'जीवमंडल' (Biosphere) होय.
• ऊर्जेच्या १० टक्के नियमाचा सिद्धांत रेमंड लिंडमन यांनी मांडला.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न