परिचय

भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ प्रतीमध्ये ८ अनुसूच्या होत्या. सध्याच्या स्थितीत एकूण १२ अनुसूच्या आहेत. राज्यघटनेतील विविध तरतुदींचे सविस्तर वर्णन करण्यासाठी अनुसूच्यांचा वापर केला जातो.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• पहिली अनुसूची: घटक राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची यादी.
• दुसरी अनुसूची: राष्ट्रपती, राज्यपाल, न्यायाधीश इत्यादींचे वेतन आणि भत्ते.
• तिसरी अनुसूची: विविध पदाधिकाऱ्यांच्या शपथविधीचे नमुने.
• चौथी अनुसूची: राज्यसभेतील जागांचे राज्यनिहाय वाटप.
• पाचवी अनुसूची: अनुसूचित क्षेत्रे आणि जमातींचे प्रशासन.
• सहावी अनुसूची: आसाम, मेघालय, त्रिपुरा आणि मिझोराममधील आदिवासी क्षेत्रांचे प्रशासन.
• सातवी अनुसूची: केंद्र, राज्य आणि समवर्ती सूची (विषयांचे वाटप).
• आठवी अनुसूची: राज्यघटनेने मान्यता दिलेल्या २२ भाषा.
• नववी अनुसूची: जमीन सुधारणा आणि इतर कायदे (पहिली घटनादुरुस्ती १९५१).
• दहावी अनुसूची: पक्षांतर बंदी कायदा (५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५).
• अकरावी अनुसूची: ग्रामपंचायतींचे अधिकार (७३ वी घटनादुरुस्ती १९९२).
• बारावी अनुसूची: नगरपालिकांचे अधिकार (७४ वी घटनादुरुस्ती १९९२).

महत्त्वाची तथ्ये

• मूळ राज्यघटनेत ८ अनुसूच्या होत्या.
• नववी अनुसूची पहिल्या घटनादुरुस्तीने जोडली गेली.
• दहावी अनुसूची ५२ व्या घटनादुरुस्तीने जोडली गेली.
• अकरावी आणि बारावी अनुसूची ७३ व्या आणि ७४ व्या घटनादुरुस्तीने जोडल्या गेल्या.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न