भारतीय राज्यघटना निर्मिती प्रक्रिया | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतीय राज्यघटना निर्मिती प्रक्रिया
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारतीय राज्यघटना ही जगातील सर्वात मोठी लिखित राज्यघटना आहे. तिची निर्मिती ही एक ऐतिहासिक प्रक्रिया होती, जी संविधान सभेच्या माध्यमातून पूर्ण झाली.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
देशाची राज्यघटना तयार करण्यासाठी निवडलेली लोकप्रतिनिधींची संस्था.
राज्यघटनेचा कच्चा मसुदा तयार करण्यासाठी नेमलेली मुख्य समिती.
महत्त्वाचे मुद्दे
- संविधान सभेची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी झाली.
- डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा हे हंगामी अध्यक्ष होते.
- डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे संविधान सभेचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष होते.
- मसुदा समितीची स्थापना २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी झाली.
- राज्यघटना २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी स्वीकारली गेली.
- २६ जानेवारी १९५० रोजी राज्यघटना अंमलात आली.
महत्त्वाची तथ्ये
- संविधान सभेचे सल्लागार बी. एन. राव होते.
- राज्यघटनेवर एकूण २८४ सदस्यांच्या स्वाक्षऱ्या आहेत.
- राज्यघटना निर्मितीसाठी एकूण ११ अधिवेशने झाली.
- २६ नोव्हेंबर हा दिवस 'संविधान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
उदाहरणे
मसुदा समितीचे कार्य
मसुदा समितीने विविध देशांच्या राज्यघटनांचा अभ्यास करून भारतीय परिस्थितीनुसार तरतुदींचा समावेश केला.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: संविधान सभेची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी झाली.
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते.
स्पष्टीकरण: भारतीय राज्यघटना २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी स्वीकारण्यात आली.
स्पष्टीकरण: डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा हे संविधान सभेचे हंगामी अध्यक्ष होते.
स्पष्टीकरण: राज्यघटना पूर्ण होण्यासाठी २ वर्षे, ११ महिने आणि १८ दिवस लागले.
स्पष्टीकरण: बी. एन. राव हे संविधान सभेचे घटनात्मक सल्लागार होते.
स्पष्टीकरण: भारतीय राज्यघटना २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली.
स्पष्टीकरण: डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे संविधान सभेचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष होते.
स्पष्टीकरण: मसुदा समितीची स्थापना २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी झाली.
स्पष्टीकरण: संविधान सभेची एकूण ११ अधिवेशने झाली.
स्पष्टीकरण: राज्यघटनेच्या मूळ प्रतीवर २८४ सदस्यांच्या स्वाक्षऱ्या आहेत.
स्पष्टीकरण: २६ नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
स्पष्टीकरण: संविधान सभेची पहिली बैठक दिल्ली येथे झाली.
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार मानले जाते.
स्पष्टीकरण: संविधान सभेची कल्पना सर्वप्रथम एम. एन. रॉय यांनी मांडली होती.
स्पष्टीकरण: मसुदा समितीमध्ये अध्यक्ष डॉ. आंबेडकरांसह एकूण ७ सदस्य होते.
स्पष्टीकरण: संविधान सभेची स्थापना कॅबिनेट मिशन योजनेनुसार झाली.
स्पष्टीकरण: एच. सी. मुखर्जी हे संविधान सभेचे उपाध्यक्ष होते.
स्पष्टीकरण: मूळ राज्यघटनेत ३९५ कलमे होती.
स्पष्टीकरण: संविधान सभेचे कामकाज प्रामुख्याने इंग्रजी भाषेतून चालत असे.