मराठी साहित्य: प्रमुख पुस्तके आणि लेखक | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी साहित्य: प्रमुख पुस्तके आणि लेखक
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये मराठी साहित्य आणि लेखकांवर आधारित प्रश्न नियमितपणे विचारले जातात. या घटकाचा अभ्यास करताना महत्त्वाचे साहित्यिक, त्यांची गाजलेली पुस्तके आणि साहित्य प्रकार यांची माहिती असणे आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वतःच्या आयुष्यातील घटनांचे वर्णन स्वतःच लिहिते, तेव्हा त्याला आत्मचरित्र म्हणतात.
मानवी जीवनातील विविध पैलूंचे चित्रण करणारी एक मोठी गद्य कथा म्हणजे कादंबरी.
महत्त्वाचे मुद्दे
- मराठीतील पहिले ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते: वि. स. खांडेकर (ययाती).
- मराठी भाषेचे 'पाणिनी' म्हणून दादा पांडुरंग तरखडकर यांना ओळखले जाते.
- पु. ल. देशपांडे हे विनोदी साहित्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.
- शिवाजी सावंत यांची 'मृत्युंजय' ही कादंबरी कर्णाच्या जीवनावर आधारित आहे.
- साने गुरुजींनी 'श्यामची आई' हे अजरामर पुस्तक लिहिले आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांचा जन्मदिवस 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
- मराठीतील पहिली कादंबरी 'मुक्तामाला' (ह. ना. आपटे) मानली जाते.
- विंदा करंदीकर यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला आहे.
- भालचंद्र नेमाडे यांना त्यांच्या 'हिंदू' कादंबरीसाठी ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला आहे.
उदाहरणे
ऐतिहासिक कादंबरी
रणजित देसाई यांची 'श्रीमान योगी' ही छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनावर आधारित प्रसिद्ध कादंबरी आहे.
सामाजिक कादंबरी
अण्णाभाऊ साठे यांची 'फकिरा' ही कादंबरी शोषित समाजाच्या संघर्षावर आधारित आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: ययाती या कादंबरीसाठी वि. स. खांडेकर यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला आहे.
स्पष्टीकरण: श्यामची आई हे साने गुरुजींचे अत्यंत लोकप्रिय पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: मृत्युंजय ही कादंबरी शिवाजी सावंत यांनी लिहिली असून ती कर्णाच्या जीवनावर आधारित आहे.
स्पष्टीकरण: मराठी व्याकरणाचे जनक म्हणून दादा पांडुरंग तरखडकर यांना ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: फकिरा ही कादंबरी अण्णाभाऊ साठे यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: व्यक्ती आणि वल्ली हे पु. ल. देशपांडे यांचे प्रसिद्ध विनोदी पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: वि. वा. शिरवाडकर हे कुसुमाग्रज या नावाने लेखन करत असत.
स्पष्टीकरण: भालचंद्र नेमाडे यांना या कादंबरीसाठी ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला आहे.
स्पष्टीकरण: झोंबी हे आनंद यादव यांचे प्रसिद्ध आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: बलुतं हे दया पवार यांचे प्रसिद्ध दलित आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: श्रीमान योगी ही छत्रपती शिवाजी महाराजांवर आधारित कादंबरी रणजित देसाई यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: बटाट्याची चाळ हे पु. ल. देशपांडे यांचे विनोदी पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: नटसम्राट हे वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांचे गाजलेले नाटक आहे.
स्पष्टीकरण: ह. ना. आपटे यांची 'मुक्तामाला' ही मराठीतील पहिली कादंबरी मानली जाते.
स्पष्टीकरण: सखाराम बाईंडर हे विजय तेंडुलकर यांचे प्रसिद्ध नाटक आहे.
स्पष्टीकरण: उचल्या हे लक्ष्मण गायकवाड यांचे प्रसिद्ध आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: गीतरामायण हे ग. दि. माडगूळकर यांनी लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: बाळशास्त्री जांभेकर यांनी 'दर्पण' हे पहिले मराठी वृत्तपत्र सुरू केले.
स्पष्टीकरण: पांगिरा ही कादंबरी विश्वास पाटील यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: अक्करमाशी हे शरणकुमार लिंबाळे यांचे प्रसिद्ध आत्मचरित्र आहे.