भारतीय पुस्तके आणि त्यांचे लेखक: स्पर्धा परीक्षा विशेष | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतीय पुस्तके आणि त्यांचे लेखक: स्पर्धा परीक्षा विशेष
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या विविध स्पर्धा परीक्षांमध्ये (MPSC, पोलीस भरती, तलाठी इ.) भारतीय साहित्य आणि त्यांच्या लेखकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा अभ्यास करताना प्राचीन, मध्ययुगीन आणि आधुनिक काळातील महत्त्वाच्या साहित्यकृती लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
अतिशय विस्तृत आणि उदात्त विषयावर आधारित दीर्घ काव्यरचना, उदा. रामायण आणि महाभारत.
जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वतःच्या आयुष्यातील घटनांचे वर्णन स्वतःच लिहिते, त्याला आत्मचरित्र म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- प्राचीन काळातील संस्कृत ग्रंथ आणि त्यांचे लेखक लक्षात ठेवा.
- स्वातंत्र्य चळवळीतील नेत्यांची पुस्तके (उदा. नेहरू, गांधी, सावरकर) अत्यंत महत्त्वाची आहेत.
- नोबेल किंवा ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेत्या लेखकांच्या साहित्यकृतींवर विशेष लक्ष द्या.
- ऐतिहासिक कादंबऱ्या आणि त्यांचे लेखक वारंवार विचारले जातात.
महत्त्वाची तथ्ये
- रवींद्रनाथ टागोर यांना 'गीतांजली' या काव्यसंग्रहासाठी १९१३ मध्ये साहित्यातील नोबेल मिळाले.
- विष्णू शर्मा यांनी 'पंचतंत्र' हा नीतिशास्त्रावरील ग्रंथ लिहिला.
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी 'द प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी' आणि 'हु वेर द शुद्राज' ही पुस्तके लिहिली.
- बाणभट्ट यांनी 'हर्षचरित' हा ग्रंथ लिहिला.
उदाहरणे
स्वातंत्र्यपूर्व काळातील पुस्तके
महात्मा गांधी यांचे 'माझे सत्याचे प्रयोग' (My Experiments with Truth) हे आत्मचरित्र अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
प्राचीन साहित्य
कालिदास यांची 'मेघदूत', 'अभिज्ञान शाकुंतलम्' ही नाटके आणि काव्ये प्रसिद्ध आहेत.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: मेघदूत हे महाकवी कालिदास यांनी लिहिलेले प्रसिद्ध संस्कृत काव्य आहे.
स्पष्टीकरण: रवींद्रनाथ टागोर यांना १९१३ मध्ये गीतांजलीसाठी साहित्यातील नोबेल मिळाले.
स्पष्टीकरण: पंचतंत्र हा नीतिशास्त्रावरील ग्रंथ विष्णू शर्मा यांनी लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: हे महात्मा गांधी यांचे आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: जवाहरलाल नेहरू यांनी अहमदनगर किल्ल्यात असताना हे पुस्तक लिहिले.
स्पष्टीकरण: अर्थशास्त्र हा राज्यशास्त्रावरील ग्रंथ चाणक्य (कौटिल्य) यांनी लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: आनंदमठ ही कादंबरी बंकिमचंद्र चटर्जी यांनी लिहिली असून यात 'वंदे मातरम' हे गीत आहे.
स्पष्टीकरण: हे पुस्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: अभिज्ञान शाकुंतलम् हे कालिदासांचे अत्यंत प्रसिद्ध नाटक आहे.
स्पष्टीकरण: गोदान ही मुन्शी प्रेमचंद यांची गाजलेली कादंबरी आहे.
स्पष्टीकरण: इंडिया विन्स फ्रीडम हे मौलाना अबुल कलाम आझाद यांचे आत्मचरित्रपर पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: बाणभट्ट हे हर्षवर्धन यांच्या दरबारातील कवी होते, त्यांनी हर्षचरित लिहिले.
स्पष्टीकरण: मुद्राराक्षस हे विशाखदत्त यांनी लिहिलेले ऐतिहासिक नाटक आहे.
स्पष्टीकरण: लोकमान्य टिळकांनी मंडालेच्या तुरुंगात असताना गीता रहस्य हा ग्रंथ लिहिला.
स्पष्टीकरण: हे पुस्तक वि. दा. सावरकर यांनी लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: कादंबरी हा ग्रंथ बाणभट्ट यांनी लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: अकबरनामा हा ग्रंथ अबुल फजल यांनी लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: आर. के. नारायण यांनी मालगुडी डेज ही प्रसिद्ध कथामालिका लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: रजनी कोठारी यांनी हे प्रसिद्ध राजकीय पुस्तक लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: बुद्धचरित हा ग्रंथ अश्वघोष यांनी लिहिला आहे.