मराठी साहित्यातील प्रमुख चरित्रे आणि आत्मचरित्रे | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी साहित्यातील प्रमुख चरित्रे आणि आत्मचरित्रे
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये मराठीतील प्रसिद्ध व्यक्तींची चरित्रे आणि आत्मचरित्रे यावर नेहमी प्रश्न विचारले जातात. हे घटक सामाजिक, राजकीय आणि साहित्यिक इतिहासाचा महत्त्वाचा भाग आहेत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनाचा घटनाक्रम दुसऱ्या लेखकाने लिहिलेला ग्रंथ.
लेखकाने स्वतःच्या आयुष्यातील अनुभवांचे केलेले वर्णन.
महत्त्वाचे मुद्दे
- महात्मा जोतिराव फुले यांच्यावर धनंजय कीर यांनी 'महात्मा जोतिराव फुले' हे चरित्र लिहिले आहे.
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे 'वेटिंग फॉर अ विसा' हे आत्मचरित्रात्मक पुस्तक आहे.
- साने गुरुजींचे 'श्यामची आई' हे अत्यंत लोकप्रिय पुस्तक आहे.
- वि. स. खांडेकर यांच्या 'एका पानाची कहाणी' मध्ये त्यांच्या साहित्यिक प्रवासाचे वर्णन आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठीतील पहिले आत्मचरित्र 'माझा प्रवास' हे गोडसे भटजी यांनी लिहिले आहे.
- वि. दा. सावरकर यांचे 'माझी जन्मठेप' हे अंदमानच्या काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगतानाचे अनुभव सांगते.
- पु. ल. देशपांडे यांच्यावर आधारित 'भाई: व्यक्ती की वल्ली' हे चरित्र प्रसिद्ध आहे.
उदाहरणे
आत्मवृत्त
महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी लिहिलेले 'आत्मवृत्त' हे त्यांच्या समाजसेवेच्या कार्याचा आढावा घेते.
बलुतं
दया पवार यांचे 'बलुतं' हे मराठीतील पहिले दलित आत्मचरित्र मानले जाते.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: गोडसे भटजी यांनी १८५७ च्या उठावाच्या पार्श्वभूमीवर 'माझा प्रवास' हे आत्मचरित्र लिहिले.
स्पष्टीकरण: दया पवार यांचे 'बलुतं' हे मराठीतील पहिले दलित आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: वि. दा. सावरकर यांनी अंदमानच्या कारावासातील अनुभवांवर 'माझी जन्मठेप' लिहिले.
स्पष्टीकरण: साने गुरुजी यांनी 'श्यामची आई' हे पुस्तक लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: शरणकुमार लिंबाळे यांचे 'अक्करमाशी' हे प्रसिद्ध दलित आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: वि. स. खांडेकर यांनी 'एका पानाची कहाणी' मध्ये स्वतःचा साहित्यिक प्रवास मांडला आहे.
स्पष्टीकरण: धनंजय कीर यांनी महात्मा फुले यांचे सविस्तर चरित्र लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: लक्ष्मण माने यांचे 'उपरा' हे भटक्या विमुक्त जातीच्या जीवनावर आधारित आत्मचरित्र आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. प्रकाश आमटे यांच्या कार्यावर आधारित 'झुंज' हे पुस्तक आहे.
स्पष्टीकरण: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी त्यांच्या जीवनातील अनुभवांवर हे पुस्तक लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: व. पु. काळे यांनी 'माणसं' या पुस्तकातून मानवी स्वभावाचे दर्शन घडवले आहे.
स्पष्टीकरण: पु. ल. देशपांडे यांनी 'बटाट्याची चाळ' मध्ये विनोदी शैलीत चित्रण केले आहे.
स्पष्टीकरण: नामदेव ढसाळ यांचे हे आत्मचरित्रात्मक लेखन आहे.
स्पष्टीकरण: शंकरराव खरात यांनी हे आत्मचरित्र लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: लक्ष्मण गायकवाड यांचे 'उचल्या' हे आत्मचरित्र अत्यंत गाजलेले आहे.
स्पष्टीकरण: प्र. के. अत्रे यांनी 'मी कसा झालो' मध्ये स्वतःचा प्रवास मांडला आहे.
स्पष्टीकरण: लक्ष्मीबाई टिळक यांची 'स्मृतिचित्रे' ही मराठीतील एक उत्कृष्ट आत्मकथा मानली जाते.
स्पष्टीकरण: वि. ग. कानिटकर यांनी हे पुस्तक लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: पु. ल. देशपांडे यांनी त्यांच्या आजारपणाच्या अनुभवांवर हे पुस्तक लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: अण्णाभाऊ साठे यांनी 'फकिरा' ही कादंबरी लिहिली आहे.