बँकिंग क्षेत्रातील महत्त्वाच्या संज्ञा | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
बँकिंग क्षेत्रातील महत्त्वाच्या संज्ञा
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र राज्य सरकारी परीक्षांमध्ये बँकिंग क्षेत्रातील मूलभूत संज्ञांवर आधारित प्रश्न वारंवार विचारले जातात. या नोट्समध्ये आपण बँकिंग व्यवहारातील महत्त्वाच्या संकल्पना सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या दराने आरबीआय व्यापारी बँकांना अल्पमुदतीसाठी कर्ज देते.
ज्या दराने व्यापारी बँका आपली अतिरिक्त रक्कम आरबीआयकडे ठेवतात.
बँकांना त्यांच्या एकूण ठेवींपैकी काही रक्कम रोख स्वरूपात आरबीआयकडे ठेवावी लागते.
बँकांना त्यांच्या एकूण ठेवींपैकी काही रक्कम स्वतःकडे सोने, रोख किंवा सरकारी रोख्यांच्या स्वरूपात ठेवावी लागते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- रेपो रेट वाढल्यास कर्जाचे हप्ते महाग होतात.
- बँक दर (Bank Rate) हा दीर्घकालीन कर्जासाठी आरबीआयद्वारे आकारला जाणारा दर आहे.
- एनपीए (NPA) म्हणजे अशी कर्जे ज्यांचे हप्ते ९० दिवसांपेक्षा जास्त काळ थकीत आहेत.
- एनईएफटी (NEFT) आणि आरटीजीएस (RTGS) हे निधी हस्तांतरणाचे मार्ग आहेत.
महत्त्वाची तथ्ये
- भारताची मध्यवर्ती बँक 'रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' आहे.
- आरबीआयची स्थापना १ एप्रिल १९३५ रोजी झाली.
- एनपीए म्हणजे 'नॉन परफॉर्मिंग ॲसेट' (अनुत्पादक मालमत्ता).
उदाहरणे
रेपो रेटचा परिणाम
जर आरबीआयने रेपो रेट वाढवला, तर बँकांचा निधी मिळवण्याचा खर्च वाढतो, परिणामी ग्राहकांसाठी गृहकर्ज किंवा वाहन कर्ज महाग होते.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: रेपो रेट म्हणजे आरबीआय व्यापारी बँकांना ज्या दराने कर्ज देते.
स्पष्टीकरण: NPA म्हणजे Non-Performing Asset.
स्पष्टीकरण: CRR (Cash Reserve Ratio) अंतर्गत बँकांना रोख रक्कम आरबीआयकडे ठेवावी लागते.
स्पष्टीकरण: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ही भारताची मध्यवर्ती बँक आहे.
स्पष्टीकरण: RTGS (Real Time Gross Settlement) हे निधी हस्तांतरणाचे माध्यम आहे.
स्पष्टीकरण: बँकिंग लोकपाल योजना आरबीआयद्वारे राबवली जाते.
स्पष्टीकरण: रेपो रेट वाढल्यास बँका कमी कर्ज घेतात, त्यामुळे बाजारातील तरलता कमी होते.
स्पष्टीकरण: SLR मध्ये रोख, सोने आणि सरकारी रोखे यांचा समावेश होतो.
स्पष्टीकरण: खात्यात पुरेशी रक्कम नसल्यास चेक बाऊन्स होतो.
स्पष्टीकरण: आरबीआय बँकिंग क्षेत्राचे नियमन करते.
स्पष्टीकरण: बँक दर हा आरबीआयद्वारे दीर्घकालीन कर्जासाठी आकारला जाणारा दर आहे.
स्पष्टीकरण: NEFT म्हणजे National Electronic Funds Transfer.
स्पष्टीकरण: १८ वर्षांखालील व्यक्तींसाठी मायनर खाते असते.
स्पष्टीकरण: KYC म्हणजे Know Your Customer.
स्पष्टीकरण: आरबीआयची स्थापना १ एप्रिल १९३५ रोजी झाली.
स्पष्टीकरण: FD म्हणजे मुदत ठेव (Fixed Deposit).
स्पष्टीकरण: ATM म्हणजे Automated Teller Machine.
स्पष्टीकरण: करंट अकाउंट (चालू खाते) हे व्यापारी आणि उद्योजकांसाठी असते.
स्पष्टीकरण: आरबीआयचे मुख्यालय मुंबई येथे आहे.
स्पष्टीकरण: बचत खात्यावर बँका व्याज देतात.