प्रमुख विज्ञान पुरस्कार आणि सन्मान | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
प्रमुख विज्ञान पुरस्कार आणि सन्मान
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीसाठी दिले जाणारे पुरस्कार हे संशोधकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असतात. महाराष्ट्र आणि भारत सरकारच्या विविध परीक्षांमध्ये या पुरस्कारांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
भारतातील विज्ञानातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक, जो सीएसआयआर (CSIR) द्वारे दिला जातो.
जागतिक स्तरावर भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि वैद्यकशास्त्र या क्षेत्रांत दिलेल्या योगदानासाठी दिला जाणारा सर्वोच्च सन्मान.
महत्त्वाचे मुद्दे
- शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार ४५ वर्षांखालील शास्त्रज्ञांना दिला जातो.
- नोबेल पुरस्काराची सुरुवात १९०१ मध्ये झाली.
- भारतरत्न हा विज्ञानासाठी थेट दिला जाणारा पुरस्कार नसला तरी वैज्ञानिक योगदानासाठी दिला जाऊ शकतो.
- महाराष्ट्र शासनाचा 'राज्य विज्ञान आणि तंत्रज्ञान पुरस्कार' संशोधकांना प्रोत्साहन देतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- सी. व्ही. रामन यांना १९३० मध्ये भौतिकशास्त्रातील नोबेल मिळाले.
- डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांना १९९७ मध्ये भारतरत्न मिळाला.
- शांती स्वरूप भटनागर हे सीएसआयआरचे पहिले महासंचालक होते.
उदाहरणे
शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार
हा पुरस्कार जीवशास्त्र, रसायनशास्त्र, पृथ्वी-वातावरण-महासागर आणि ग्रह विज्ञान, अभियांत्रिकी, गणित, वैद्यकशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र या सात शाखांमध्ये दिला जातो.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: हा पुरस्कार विज्ञानातील संशोधनासाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: नोबेल पुरस्काराची सुरुवात १९०१ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: सी. व्ही. रामन यांना १९३० मध्ये भौतिकशास्त्रासाठी नोबेल मिळाले.
स्पष्टीकरण: हा पुरस्कार ४५ वर्षांखालील शास्त्रज्ञांना दिला जातो.
स्पष्टीकरण: Council of Scientific and Industrial Research हे याचे पूर्ण नाव आहे.
स्पष्टीकरण: ज्ञानपीठ पुरस्कार साहित्यासाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: डॉ. कलाम यांना १९९७ मध्ये भारतरत्न मिळाला.
स्पष्टीकरण: सी. व्ही. रामन हे पहिले भारतीय नोबेल विजेते शास्त्रज्ञ आहेत.
स्पष्टीकरण: आर्यभट्ट पुरस्कार अंतराळ विज्ञानातील योगदानासाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: हा पुरस्कार सात वैज्ञानिक शाखांमध्ये दिला जातो.
स्पष्टीकरण: विक्रम साराभाई यांना भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक मानले जाते.
स्पष्टीकरण: नोबेल पुरस्कार स्वीडन देशाद्वारे दिला जातो.
स्पष्टीकरण: राज्य विज्ञान आणि तंत्रज्ञान पुरस्कार महाराष्ट्र शासनाकडून दिला जातो.
स्पष्टीकरण: होमी भाभा पुरस्कार अणुऊर्जा क्षेत्रातील योगदानासाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न हा भारतातील सर्वोच्च नागरी सन्मान आहे.
स्पष्टीकरण: कलिंग पुरस्कार विज्ञानाच्या लोकप्रियतेसाठी युनेस्कोद्वारे दिला जातो.
स्पष्टीकरण: त्यांना भौतिकशास्त्रासाठी नोबेल मिळाले.
स्पष्टीकरण: त्यांना वैद्यकशास्त्रातील संशोधनासाठी नोबेल मिळाले.
स्पष्टीकरण: भारतीय विज्ञान काँग्रेसची स्थापना १९१४ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांना मिसाईल मॅन म्हटले जाते.