मराठी साहित्य पुरस्कार: एक अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी साहित्य पुरस्कार: एक अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
साहित्यिक पुरस्कार हे लेखकांच्या योगदानाचा गौरव करणारे महत्त्वाचे सन्मान आहेत. महाराष्ट्र आणि भारत सरकारद्वारे दिले जाणारे हे पुरस्कार स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
भारतीय साहित्यातील सर्वोच्च सन्मान जो लेखकाच्या संपूर्ण कारकिर्दीसाठी दिला जातो.
साहित्य अकादमीद्वारे दरवर्षी भारतीय भाषांमधील उत्कृष्ट साहित्यकृतींना दिला जाणारा पुरस्कार.
महत्त्वाचे मुद्दे
- ज्ञानपीठ पुरस्काराची सुरुवात १९६५ मध्ये झाली.
- मराठी भाषेतून वि. स. खांडेकर यांना पहिला ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
- साहित्य अकादमी पुरस्काराची स्थापना १९५४ मध्ये झाली.
- महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ मराठी लेखकांना विविध श्रेणीत पुरस्कार देते.
महत्त्वाची तथ्ये
- कुसुमाग्रज यांचा जन्मदिवस २७ फेब्रुवारी 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
- भालचंद्र नेमाडे यांना २०१४ मध्ये ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
- साहित्य अकादमी पुरस्काराचे स्वरूप १ लाख रुपये आणि सन्मानचिन्ह असे आहे.
उदाहरणे
ज्ञानपीठ विजेते मराठी लेखक
वि. स. खांडेकर (ययाती), कुसुमाग्रज (नटसम्राट), विंदा करंदीकर, भालचंद्र नेमाडे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: वि. स. खांडेकर यांना १९७४ मध्ये 'ययाती' कादंबरीसाठी पहिला ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
स्पष्टीकरण: कवी कुसुमाग्रज यांचा जन्मदिवस २७ फेब्रुवारी हा 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून साजरा होतो.
स्पष्टीकरण: ज्ञानपीठ पुरस्काराची सुरुवात १९६५ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: भालचंद्र नेमाडे यांना २०१४ मध्ये ज्ञानपीठ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
स्पष्टीकरण: साहित्य अकादमीची स्थापना १९५४ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: नटसम्राट हे प्रसिद्ध नाटक कुसुमाग्रज (वि. वा. शिरवाडकर) यांचे आहे.
स्पष्टीकरण: मृत्युंजय ही कादंबरी शिवाजी सावंत यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: ययाती कादंबरी वि. स. खांडेकर यांनी लिहिली आहे.
स्पष्टीकरण: विंदा करंदीकर यांचे पूर्ण नाव गोविंद विनायक करंदीकर असे आहे.
स्पष्टीकरण: पु. ल. देशपांडे यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळालेला नाही.
स्पष्टीकरण: साहित्य अकादमी पुरस्काराचे स्वरूप १ लाख रुपये आणि सन्मानचिन्ह असे आहे.
स्पष्टीकरण: श्यामची आई हे पुस्तक साने गुरुजी यांनी लिहिले आहे.
स्पष्टीकरण: कोसला ही प्रसिद्ध कादंबरी भालचंद्र नेमाडे यांची आहे.
स्पष्टीकरण: लक्ष्मणशास्त्री जोशी यांना १९५५ मध्ये 'वैदिक संस्कृतीचा विकास' या ग्रंथासाठी पहिला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.
स्पष्टीकरण: या मंडळाचे अध्यक्ष सामान्यतः एक ज्येष्ठ साहित्यिक असतात.
स्पष्टीकरण: स्वामी ही कादंबरी रणजित देसाई यांची आहे.
स्पष्टीकरण: ज्ञानपीठ पुरस्काराचे स्वरूप ११ लाख रुपये, वाग्देवीची मूर्ती आणि प्रशस्तीपत्र असे आहे.
स्पष्टीकरण: वि. वा. शिरवाडकर हे कुसुमाग्रज या नावाने प्रसिद्ध आहेत.
स्पष्टीकरण: साहित्य अकादमी पुरस्कार भारतीय संविधानातील २२ भाषांसह एकूण २४ भाषांसाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: अर्जुन पुरस्कार खेळासाठी दिला जातो, साहित्यासाठी नाही.