भारतातील प्रमुख नागरी पुरस्कार | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतातील प्रमुख नागरी पुरस्कार
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारतातील नागरी पुरस्कार हे विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या व्यक्तींना केंद्र सरकारद्वारे दिले जाणारे सर्वोच्च सन्मान आहेत. हे पुरस्कार प्रामुख्याने कला, साहित्य, विज्ञान, सार्वजनिक सेवा आणि क्रीडा यांसारख्या क्षेत्रांतील योगदानासाठी दिले जातात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, जो कोणत्याही क्षेत्रातील अपवादात्मक सेवेसाठी दिला जातो.
विशिष्ट क्षेत्रांत केलेल्या विशेष कार्यासाठी दिला जाणारा सन्मान (पद्मविभूषण, पद्मभूषण, पद्मश्री).
महत्त्वाचे मुद्दे
- भारतरत्न पुरस्काराची सुरुवात १९५४ मध्ये झाली.
- पद्मविभूषण हा देशातील दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
- पद्मभूषण हा तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
- पद्मश्री हा चौथ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
- एका वर्षात जास्तीत जास्त तीन व्यक्तींना भारतरत्न दिला जाऊ शकतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- पद्म पुरस्कारांची घोषणा दरवर्षी प्रजासत्ताक दिनी केली जाते.
- हे पुरस्कार राष्ट्रपतींच्या हस्ते प्रदान केले जातात.
- पद्म पुरस्कारांची संख्या एका वर्षात १२० पेक्षा जास्त असू नये (मरणोत्तर पुरस्कार वगळून).
- भारतरत्न पुरस्कारासाठी कोणतीही लेखी शिफारस आवश्यक नसते.
उदाहरणे
भारतरत्न विजेते
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सचिन तेंडुलकर, लता मंगेशकर आणि अटल बिहारी वाजपेयी यांना भारतरत्नाने सन्मानित करण्यात आले आहे.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: भारतरत्न हा भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
स्पष्टीकरण: पद्म पुरस्कारांची घोषणा दरवर्षी प्रजासत्ताक दिनी (२६ जानेवारी) केली जाते.
स्पष्टीकरण: पद्मविभूषण हा पद्म पुरस्कारांमधील सर्वोच्च आणि देशातील दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न पुरस्काराची सुरुवात १९५४ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: एका वर्षात जास्तीत जास्त तीन व्यक्तींना भारतरत्न दिला जाऊ शकतो.
स्पष्टीकरण: पद्मश्री हा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
स्पष्टीकरण: पद्म पुरस्कार राष्ट्रपतींच्या हस्ते प्रदान केले जातात.
स्पष्टीकरण: महात्मा गांधी यांना भारतरत्न मिळालेला नाही.
स्पष्टीकरण: पद्मगौरव नावाचा कोणताही नागरी पुरस्कार नाही.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न पुरस्कारात पदक आणि राष्ट्रपतींच्या स्वाक्षरीचे प्रमाणपत्र दिले जाते, कोणतीही रोख रक्कम दिली जात नाही.
स्पष्टीकरण: पद्म पुरस्कारांची शिफारस करण्यासाठी दरवर्षी पद्म पुरस्कार समिती गठीत केली जाते.
स्पष्टीकरण: मरणोत्तर पुरस्कार वगळता एका वर्षात १२० पेक्षा जास्त पद्म पुरस्कार दिले जात नाहीत.
स्पष्टीकरण: सचिन तेंडुलकर हे भारतरत्न मिळवणारे पहिले खेळाडू आहेत.
स्पष्टीकरण: राज्य सरकार, केंद्रशासित प्रदेश आणि विविध मंत्रालयांकडून शिफारसी मागवल्या जातात.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न पुरस्काराचे पदक पिंपळाच्या पानासारख्या आकाराचे असते.
स्पष्टीकरण: पद्मभूषण हा तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
स्पष्टीकरण: पद्म पुरस्कारांसाठी संबंधित क्षेत्रातील अपवादात्मक आणि विशेष योगदानाचा विचार केला जातो.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न पुरस्काराची घोषणा राष्ट्रपती सचिवालयामार्फत केली जाते.
स्पष्टीकरण: पद्मश्री पुरस्कार विविध क्षेत्रांतील विशिष्ट सेवेसाठी दिला जातो.
स्पष्टीकरण: भारतरत्न पुरस्काराचे पदक कांस्य धातूचे असते.