परिचय

भारतीय शेती ही प्रामुख्याने पावसावर अवलंबून असली तरी, पिकांच्या वाढीसाठी आणि उत्पादकता वाढवण्यासाठी सिंचन ही एक अत्यंत महत्त्वाची गरज आहे. सिंचन म्हणजे पिकांना कृत्रिमरीत्या पाणी पुरवण्याची प्रक्रिया होय.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• भारतात सिंचनाचा सर्वात मोठा स्रोत विहिरी आणि कूपनलिका आहेत.
• कालव्यांद्वारे सिंचन प्रामुख्याने उत्तर भारतात आणि नद्यांच्या खोऱ्यात आढळते.
• महाराष्ट्रात सिंचनासाठी प्रामुख्याने विहिरींचा वापर होतो.
• ठिबक सिंचनामुळे पाण्याची ६० ते ७० टक्के बचत होते.

महत्त्वाची तथ्ये

• भारतातील एकूण लागवडीयोग्य क्षेत्रापैकी सुमारे ४५-५० टक्के क्षेत्र सिंचनाखाली आहे.
• प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना (PMKSY) ही सिंचन क्षमता वाढवण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे.
• महाराष्ट्रात 'जलयुक्त शिवार' अभियान जलसंधारणासाठी राबवण्यात आले होते.
• कमी पाण्यात जास्त उत्पादन घेण्यासाठी 'प्रति थेंब अधिक पीक' (Per Drop More Crop) हे ब्रीदवाक्य आहे.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न