भारतीय आणि महाराष्ट्र कृषी योजना | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भारतीय आणि महाराष्ट्र कृषी योजना
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भारतीय अर्थव्यवस्थेत शेतीचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी आणि शेती आधुनिक करण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकार विविध योजना राबवत असते. या योजनांची माहिती स्पर्धा परीक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
नैसर्गिक आपत्तीमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देणारी योजना.
जमिनीतील पोषक घटकांची तपासणी करून खतांचा योग्य वापर सुचवणारी योजना.
महत्त्वाचे मुद्दे
- प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना 'हर खेत को पानी' या तत्त्वावर आधारित आहे.
- राष्ट्रीय कृषी विकास योजना ही राज्यांना कृषी क्षेत्रातील गुंतवणुकीसाठी प्रोत्साहन देते.
- परंपरागत कृषी विकास योजना सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देते.
- महाराष्ट्र सरकारची 'मागेल त्याला शेततळे' योजना जलसंधारणासाठी महत्त्वाची आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- प्रधानमंत्री पीक विमा योजना २०१६ मध्ये सुरू झाली.
- मृदा आरोग्य पत्रिका योजना २०१५ मध्ये सुरतगड (राजस्थान) येथून सुरू झाली.
- सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देणारी योजना 'परंपरागत कृषी विकास योजना' आहे.
उदाहरणे
प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी
या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना दरवर्षी ६,००० रुपये तीन समान हप्त्यांमध्ये थेट बँक खात्यात दिले जातात.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: प्रधानमंत्री पीक विमा योजना १३ जानेवारी २०१६ रोजी सुरू करण्यात आली.
स्पष्टीकरण: मृदा आरोग्य पत्रिका योजनेचे ब्रीदवाक्य 'स्वस्थ धरा, खेत हरा' असे आहे.
स्पष्टीकरण: या योजनेत पात्र शेतकऱ्यांना वार्षिक ६,००० रुपये दिले जातात.
स्पष्टीकरण: परंपरागत कृषी विकास योजना सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देते.
स्पष्टीकरण: ही योजना जलसंधारण आणि सिंचन सुविधा वाढवण्यासाठी आहे.
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय कृषी विकास योजना २००७ मध्ये सुरू झाली.
स्पष्टीकरण: मेघदूत ॲपद्वारे शेतकऱ्यांना हवामानाचा अंदाज दिला जातो.
स्पष्टीकरण: ई-नाम ही राष्ट्रीय कृषी बाजारपेठ आहे.
स्पष्टीकरण: पाणी वापर कार्यक्षमता वाढवणे हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
स्पष्टीकरण: PM-KISAN योजनेद्वारे थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) केले जाते.
स्पष्टीकरण: फलोत्पादन म्हणजे फळे, भाजीपाला आणि फुलांची शेती.
स्पष्टीकरण: वार्षिक ६,००० रुपये २,००० रुपयांच्या ३ हप्त्यांत दिले जातात.
स्पष्टीकरण: ATMA ही कृषी विस्तार सेवा आणि तंत्रज्ञान प्रसारासाठी आहे.
स्पष्टीकरण: ही योजना प्रामुख्याने अनुसूचित जाती आणि जमातीच्या शेतकऱ्यांसाठी आहे.
स्पष्टीकरण: PM-AASHA ही पिकांच्या किमान आधारभूत किमतीसाठी आणि नुकसानीसाठी आहे.
स्पष्टीकरण: योग्य खतांच्या वापरामुळे खर्च कमी होतो आणि उत्पादन वाढते.
स्पष्टीकरण: NMSA सेंद्रिय शेती आणि पाणी व्यवस्थापन या दोन्हीवर भर देते.
स्पष्टीकरण: FPO मुळे शेतकऱ्यांना सामूहिक शक्ती मिळते.
स्पष्टीकरण: खरीप पिकांसाठी २% प्रीमियम दर आहे.
स्पष्टीकरण: या सर्व योजना कृषी क्षेत्राच्या डिजिटलायझेशनला मदत करतात.